Merkezi Isıtma Doğalgaz Kademeli Tarife ve %70/%30 Gider Paylaşımı

Merkezi Isıtma Sistemlerinde Doğalgaz Kademeli Tarife: %70/%30 Paylaşım İptal mi Edildi? Apartman ve sitelerde merkezi ısıtma sistemleriyle ilgili son dönemde gündeme gelen en önemli konulardan biri, 2026 yılında uygulamaya giren doğal gazda kademeli fiyat tarifesi oldu. Özellikle merkezi kazanla ısınan binalarda doğal gaz tüketiminin nasıl değerlendirileceği ve bunun dairelerin faturalarına nasıl yansıyacağı konusunda önemli bir bilgi karmaşası yaşanıyor.

Bazı haberlerde, merkezi sistemle ısınan apartmanların toplam doğal gaz tüketiminin tek bir konut gibi değerlendirilerek en yüksek tarifeden ücretlendirileceği ve yıllardır uygulanan %70 tüketim, %30 metrekare esaslı gider paylaşımının kaldırıldığı ileri sürülüyor.

Ancak burada birbirinden farklı iki düzenleme birbirine karıştırılıyor:

  • Doğal gaz tüketiminin hangi fiyat kademesinden ücretlendirileceği
  • Merkezi ısıtma giderlerinin daireler arasında nasıl paylaştırılacağı

Bu iki işlem aynı şey değildir. 2026 yılında yürürlüğe giren kademeli fiyat uygulaması doğal gazın fiyatlandırılmasını etkilerken, merkezi ısıtma giderlerinin %70/%30 esasına göre paylaştırılmasını düzenleyen mevzuat yürürlükte kalmaya devam etmektedir.

Peki yeni uygulama merkezi sistemli apartmanlarda nasıl çalışıyor? Binanın toplam tüketimi mi dikkate alınıyor, yoksa daire başına düşen tüketim mi? Kademe sınırı aşılırsa yalnızca aşan miktar mı daha yüksek fiyatla hesaplanıyor? Kalorimetre ve payölçer sistemiyle yapılan gider paylaşımı değişti mi?

Konuyu hem mevzuat hem de sayısal örnek üzerinden inceleyelim.

Merkezi Isıtma Gider Paylaşımı ve Doğalgaz Kademeli Tarife

Doğal gazda kademeli fiyat uygulaması ne zaman başladı?

BOTAŞ tarafından yayımlanan Konut Tüketicileri İçin Kademeli Fiyat Uygulaması Esasları kapsamında yeni sistem 4 Nisan 2026 tarihinde uygulanmaya başlandı. Uygulamanın temel amacı, konutlarda doğal gaz tüketimine yönelik devlet desteğinin tüketim miktarına göre farklılaştırılmasıdır. Yeni sistemde konut tüketicileri için Kademe 1 ve Kademe 2 olmak üzere iki fiyat seviyesi bulunuyor.

Her il için ayrı bir aylık tüketim limiti belirleniyor. Bu limitler, EPDK tarafından son beş yıllık tüketim verileri esas alınarak belirlenen aylık ortalama hane tüketiminin %75 fazlası üzerinden hesaplanıyor. Dolayısıyla bütün Türkiye için geçerli tek bir doğal gaz tüketim sınırı bulunmuyor. İstanbul, Ankara, Bursa, Erzurum veya Antalya gibi farklı iklim koşullarına sahip illerde aylık tüketim limitleri de farklı olabiliyor.

Üstelik limitler aylara göre de değişiyor. Kış aylarında ısınma ihtiyacı arttığı için belirlenen tüketim sınırları ile yaz aylarındaki sınırlar aynı değil. Uygulamada temel mantık şu şekilde:

  • Aylık tüketim belirlenen limitin altında veya limit düzeyindeyse Kademe 1 fiyatı uygulanır.
  • Aylık tüketim belirlenen limiti aşarsa ilgili ayın toplam tüketimine Kademe 2 fiyatı uygulanır.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı vardır: Limit aşıldığında yalnızca limitin üzerindeki doğal gaz miktarı değil, ilgili aya ait tüketimin tamamı Kademe 2 fiyatından hesaplanır. Örneğin aylık tüketim limiti 100 Sm³ olan bir konutun 105 Sm³ doğal gaz tükettiğini düşünelim. Bu durumda yalnızca 5 Sm³ için değil, 105 Sm³’ün tamamı için Kademe 2 fiyatı uygulanır. Bu nedenle sistem, tüketim sınırının yalnızca aşan kısmına farklı fiyat uygulandığı klasik bir artan dilimli tarife gibi çalışmaz.

Merkezi sistemle ısınan apartmanlarda tüketim nasıl hesaplanıyor?

Yeni uygulamanın en çok merak edilen bölümü merkezi ısıtma sistemli apartmanları ilgilendiriyor. Bireysel kombili bir konutta doğal gaz tüketimi doğrudan o konutun sayacından okunabilir. Ancak merkezi sistemli bir binada tek bir ana doğal gaz sayacı bulunur ve kazan dairedeki bütün bağımsız bölümlerin ısıtma ihtiyacını karşılar.

Bu durumda binanın toplam tüketimini tek bir konutun tüketimi gibi değerlendirmek doğru olmaz.

BOTAŞ’ın Kademeli Fiyat Uygulaması Esasları belgesinin 10. maddesinde merkezi sistem abonelikleri için özel bir hesaplama yöntemi tanımlanmıştır: Merkezi sistem aboneliğinin toplam doğal gaz tüketimi, sistemde bulunan toplam hane sayısına bölünerek hane başına tüketim miktarı hesaplanır.

Başka bir ifadeyle, merkezi sistemli bir apartmanın Kademe 1 veya Kademe 2 değerlendirmesi yapılırken yalnızca ana sayacın toplam tüketimine bakılmaz. Bu tüketimin daire başına düşen ortalaması dikkate alınır. Bu ayrıntı, yanlış anlaşılmanın temel nedenlerinden biridir.

Merkezi sistem için sayısal örnek: 40 daireli bir apartman

Konunun daha kolay anlaşılması için 40 daireli, merkezi kazanla ısınan bir apartman düşünelim. Örnek olması amacıyla ilgili ay için hane başına doğal gaz tüketim limitinin 100 Sm³ olduğunu varsayalım. Bu değer gerçek bir ilin güncel limiti değil, hesaplama mantığını göstermek için seçilmiş varsayımsal bir değerdir.

Binanın toplam tüketimi 3.600 Sm³ olsun. Hane başına düşen tüketim:

Hane başına tüketim = Toplam bina tüketimi / Hane sayısı
Hane başına tüketim = 3.600 / 40
Hane başına tüketim = 90 Sm³

Hane başına tüketim 90 Sm³ olduğundan, 100 Sm³ olan varsayımsal sınır aşılmamıştır. Bu durumda ilgili ay için Kademe 1 fiyatı uygulanır.

Şimdi aynı apartmanda toplam tüketimin 4.400 Sm³ olduğunu varsayalım.

Hane başına tüketim = 4.400 / 40
Hane başına tüketim = 110 Sm³

Hane başına tüketim 110 Sm³’e yükseldiği için 100 Sm³ olan sınır aşılmıştır. Bu durumda binanın ilgili aya ait toplam 4.400 Sm³ doğal gaz tüketiminin tamamına Kademe 2 fiyatı uygulanır.

HesaplamaBirinci durumİkinci durum
Daire sayısı4040
Toplam tüketim3.600 Sm³4.400 Sm³
Hane başına tüketim90 Sm³110 Sm³
Varsayımsal tüketim limiti100 Sm³100 Sm³
Uygulanan kademeKademe 1Kademe 2

Buradan çıkarılması gereken sonuç şudur:

40 daireli apartmanın 4.400 Sm³ tüketimi, tek bir dairenin 4.400 Sm³ tüketimi gibi değerlendirilmez. Önce 40 haneye bölünür. Ancak hane başına düşen tüketim sınırı aşarsa binanın ilgili aya ait toplam tüketimi Kademe 2 fiyatına geçer.

Dolayısıyla merkezi sistemli binaların kademeli tarifede otomatik olarak en yüksek kademeye gireceği yönündeki genelleme doğru değildir. Sonuç, hane başına düşen tüketim ve ilgili ayın il bazlı limitiyle belirlenir.

Limit aşılırsa neden bütün tüketim Kademe 2 fiyatına geçiyor?

Kademeli fiyat uygulamasının önemli bir özelliği, limitin aşılması halinde yalnızca aşan miktarın değil, ilgili ayın toplam tüketiminin Kademe 2 fiyatıyla ücretlendirilmesidir. BOTAŞ tarafından yayımlanan uygulama esaslarının 9.3 ve 9.4 maddeleri bu konuyu açıkça düzenler.

Buna göre:

  • İlgili ayın tüketimi limitin altında kalırsa Kademe 1 fiyatı uygulanır.
  • İlgili ayın tüketimi limiti aşarsa o aya ait tüketimin tamamına Kademe 2 fiyatı uygulanır.

Bu durum merkezi sistemli binalar için de geçerlidir. Ancak merkezi sistemlerde limit karşılaştırması yapılırken toplam tüketim önce hane sayısına bölünür.

Bir başka önemli ayrıntı da sayaç okuma dönemidir. Sayaç her zaman ayın ilk ve son günü okunmayabilir. Fatura dönemi iki farklı aya yayılıyorsa her ayın tüketim limiti, o ayda sayaç okuma dönemine denk gelen gün sayısına göre hesaplanır.

Örneğin 10 Kasım ile 10 Aralık arasında okunan bir sayaçta, Kasım ve Aralık aylarına ait tüketimler ayrı ayrı değerlendirilir. Her ayın günlük tüketim limiti, o aya denk gelen gün sayısıyla çarpılarak ilgili dönemin sınırı bulunur. Bu nedenle yalnızca faturadaki toplam tüketim miktarına bakarak kademe tespiti yapmak her zaman yeterli değildir.

%70 tüketim ve %30 metrekare esaslı gider paylaşımı kaldırıldı mı?

Hayır. Merkezi ısıtma sistemlerinde ısıtma giderlerinin paylaştırılmasına ilişkin %70/%30 kuralı yürürlüktedir. Bu uygulamanın yasal dayanağı, 14 Nisan 2008 tarihli ve 26847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmeliktir.

Yönetmeliğin 8. maddesine göre merkezi ısıtma sistemlerinde toplam ısıtma giderlerinin:

  • %70’i bağımsız bölümlerin ölçülen ısı tüketimlerine göre,
  • %30’u ortak kullanım alanları, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri nedeniyle bağımsız bölümlerin kullanım alanlarına göre

paylaştırılır. Burada %30’luk bölümün tamamını yalnızca merdiven boşluğu veya koridor gibi ortak alanların ısıtılması olarak düşünmemek gerekir. Bu pay içerisinde sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri de bulunmaktadır.

Bu düzenlemenin amacı, bir dairenin ısıtma sisteminden tamamen bağımsız hareket etmesinin mümkün olmaması ve binanın ortak ısıtma sisteminden kaynaklanan giderlerin de paylaşılmasıdır. Dolayısıyla bir dairenin radyatörlerini tamamen kapatması, binanın toplam ısıtma giderinden hiçbir pay ödemeyeceği anlamına gelmez.

Kalorimetre ve payölçer aynı cihaz mıdır?

Merkezi ısıtma sistemlerinde kullanılan ölçüm cihazları da zaman zaman birbirine karıştırılıyor. Teknik açıdan ısı sayacı (kalorimetre) ile ısı pay ölçer aynı cihaz değildir.

  • Isı sayacı (kalorimetre):
  • Bağımsız bölümün ısıtma devresinden geçen suyun debisini ve gidiş-dönüş suyu arasındaki sıcaklık farkını ölçerek tüketilen ısı enerjisini hesaplar. Sonuç genellikle kWh veya MWh gibi enerji birimleriyle ifade edilir.
  • Isı pay ölçer:
  • Genellikle radyatörlerin üzerine monte edilir. Radyatörün sıcaklığı ve çalışma koşullarına bağlı ölçümlerden hareketle göreli tüketim değerleri oluşturur. Bu değerler gider paylaşım hesabında kullanılır.

Bu iki sistemin ölçüm yöntemi farklı olsa da Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik, her iki ölçüm yöntemi için de hesaplama esaslarını tanımlar. Dolayısıyla haberlerde her iki cihazın da genel olarak kalorimetre veya payölçer şeklinde anılması teknik açıdan doğru bir kullanım değildir.

Yeni doğal gaz tarifesi ile %70/%30 gider paylaşımı birlikte nasıl uygulanıyor?

Asıl önemli nokta burada ortaya çıkıyor. Yeni kademeli fiyat uygulaması, binanın doğal gazı hangi fiyat üzerinden satın alacağını belirler. %70/%30 gider paylaşımı ise oluşan toplam ısıtma giderinin daireler arasında nasıl dağıtılacağını düzenler. Bu iki işlem birbirini ortadan kaldırmaz.

Yukarıdaki 40 daireli apartman örneğinden devam edelim. Binanın ilgili ay için doğal gaz faturası ve ısıtma gideri toplamının 100.000 TL olduğunu varsayalım. Bu tutarın %70’i ölçülen ısı tüketimlerine, %30’u ise dairelerin kullanım alanlarına göre paylaştırılacaktır. Şimdi 100 m² büyüklüğündeki bir daireyi ele alalım.

Binadaki toplam bağımsız bölüm kullanım alanı 4.000 m² olsun. Bu dairenin toplam alandaki payı:

100 / 4.000 = 0,025
Metrekare payı = %2,5

Aynı dairenin ısı pay ölçer veya ısı sayacı üzerinden hesaplanan tüketim payının da %8 olduğunu varsayalım.

Dairenin tüketim esaslı gideri: 100.000 × 0,70 × 0,08 = 5.600 TL
Dairenin alan esaslı ortak gideri: 100.000 × 0,30 × 0,025 = 750 TL
Dairenin toplam ısıtma gideri: 5.600 + 750 = 6.350 TL

Gider kalemiHesaplamaTutar
Ölçülen tüketim payı100.000 × %70 × %85.600 TL
Alan esaslı ortak gider100.000 × %30 × %2,5750 TL
Toplam6.350 TL

Bu örnekte binanın doğal gaz tüketimi kademeli fiyat uygulaması nedeniyle Kademe 1 veya Kademe 2 fiyatından faturalandırılmış olabilir. Ancak binanın oluşan toplam ısıtma gideri, yürürlükteki gider paylaşım esaslarına göre dairelere dağıtılır.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, 100.000 TL’nin örnek hesapta toplam paylaştırılabilir ısıtma gideri olarak kabul edilmesidir. Gerçek bir binada sıcak su, ortak alanlar ve diğer giderler varsa bunların hesaplaması ayrıca değerlendirilmelidir.

2.000 m² üzerindeki binalarda merkezi ısıtma zorunluluğu ne anlama geliyor?

Konuyla ilgili haberlerde geçen bir başka ifade de 2.000 m² üzerindeki apartman ve sitelerde merkezi ısıtmanın zorunlu olduğu yönündedir. Bu konu, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’nin 13. maddesinde düzenlenmiştir. Yönetmeliğe göre yapı ruhsatına esas olan yapı inşaat alanı 2.000 m² ve üzerinde olan yeni binalarda merkezi ısıtma sistemi yapılması esastır.

Ancak bu hüküm, Türkiye’deki bütün mevcut apartmanların veya sitelerin 2.000 m²’yi aşmaları nedeniyle merkezi sisteme geçmek zorunda oldukları anlamına gelmez. Düzenleme yeni bina tasarımı ve ruhsat süreci kapsamında değerlendirilmelidir. Ayrıca 24 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle TS 825 Standardı Ek-D’de yer alan birinci derece gün bölgesindeki binalar için bu fıkranın uygulanmayabileceği belirtilmiştir.

Aynı maddenin devamında merkezi ısıtma sistemine sahip binalarda ısı ve sıcaklık kontrol cihazları kullanılması ve ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşılmasını sağlayan sistemlerin kurulması da düzenlenmektedir. Dolayısıyla 2.000 m² şartı, merkezi ısıtma sisteminin hangi yeni binalarda yapılacağına ilişkin bir tasarım ve ruhsat şartıdır; %70/%30 gider paylaşımının kaldırılmasıyla ilgili değildir.

Merkezi sistemli apartmanlarda yeni uygulamanın olası etkileri nelerdir?

Kademeli doğal gaz tarifesinin merkezi sistemli binalardaki etkisi, binanın bulunduğu il, ay, hane sayısı, tüketim miktarı ve binanın ısı kayıpları gibi değişkenlere bağlıdır. Özellikle ısı yalıtımı yetersiz, dış cephe alanı fazla, kazan verimi düşük veya kontrol sistemi iyi çalışmayan binalarda tüketim artabilir. Hane başına düşen tüketimin belirlenen sınırı aşması durumunda binanın ilgili aya ait doğal gaz tüketimi daha düşük destekli Kademe 2 fiyatına geçebilir.

Bu nedenle merkezi sistemli binalarda yalnızca daire bazlı ısı pay ölçer veya kalorimetre kullanılması yeterli değildir. Binanın toplam enerji tüketiminin de kontrol edilmesi gerekir. Enerji tüketimini azaltmak için şu teknik önlemler değerlendirilebilir:

  • Kazan veya kaskad kazan sisteminin gerçek ısı ihtiyacına uygun çalıştırılması
  • Dış hava sıcaklığına bağlı kazan suyu sıcaklığı kontrolü yapılması
  • Sirkülasyon pompalarının değişken devirli çalıştırılması
  • Isıtma tesisatında hidrolik balansın sağlanması
  • Kazan, boru ve dağıtım hatlarındaki ısı kayıplarının azaltılması
  • Radyatörlerde termostatik vana ve uygun sıcaklık kontrol ekipmanlarının kullanılması
  • Bina dış kabuğunda ısı yalıtımının iyileştirilmesi
  • Kazan yanma verimi ve sistem işletme değerlerinin düzenli takip edilmesi

Bu önlemler yalnızca Kademe 2’ye geçme riskini azaltmak açısından değil, binanın toplam enerji tüketimini düşürmek ve ısıl konforu iyileştirmek açısından da önemlidir.

Sonuç: Kademeli tarife değişti, ancak %70/%30 gider paylaşımı devam ediyor

2026 yılında doğal gazda uygulamaya giren kademeli fiyat tarifesi, merkezi sistemle ısınan apartmanlarda da doğal gaz maliyetlerini etkileyebilecek yeni bir uygulamadır. Ancak bu değişiklik, merkezi ısıtma giderlerinin %70 ölçülen tüketim ve %30 kullanım alanı esasına göre paylaştırılmasını ortadan kaldırmamıştır.

Merkezi sistem aboneliklerinde hane başına tüketim, merkezi sistem abonesinin toplam tüketiminin bu abonelik kapsamındaki toplam hane sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Kademe değerlendirmesi doğrudan site genelinde değil, merkezi sistem aboneliği esas alınarak yapılır. Bu nedenle aynı site içerisindeki bloklar ayrı doğal gaz aboneliklerine ve sayaçlarına sahipse her blok kendi tüketimi ve hane sayısı üzerinden değerlendirilir. Birden fazla blok tek bir merkezi sistem aboneliği ve ortak sayaç kapsamında bulunuyorsa bu kez söz konusu aboneliğin kapsadığı toplam tüketim ve hane sayısı esas alınır. İlgili tüketim limiti aşıldığında, ilgili merkezi sistem aboneliğinin o aya ait toplam doğal gaz tüketimine Kademe 2 fiyatı uygulanır.

Bu nedenle merkezi sistemli bir apartmanın doğal gaz faturası değerlendirilirken iki ayrı hesaplama birlikte ele alınmalıdır: önce doğal gazın hangi fiyat kademesinden ücretlendirildiği, ardından toplam ısıtma giderinin dairelere nasıl paylaştırıldığı.

Kısacası, merkezi sistemli apartmanlar tek bir daire gibi değerlendirilerek otomatik olarak yüksek tarifeye geçirilmemektedir. Ancak hane başına düşen tüketim sınırı aşılırsa binanın ilgili aya ait toplam doğal gaz tüketimi Kademe 2 fiyatından ücretlendirilmektedir. %70/%30 gider paylaşımı ise yürürlüktedir.

Kaynaklar

2 Yorum

  1. MURAT

    Peki 20 bloklu bir sitede, blokların bazısı kademe 2’den fiyatlanıyor, bazısı kademe 1’den… böyle olunca kalorimetreden kw tüketimi kademe 1’li blokta oturandan daha az olmasına rağmen kademe 2’li blokta oturan vatandaş mağdur oluyor. bu durumda kw fiyatını blok bazlı değil de site bazlı yapmak daha doğru bir uygulama değil midir? çoğu yönetmelikte olduğu gibi bu iş de maalesef güzide ülkemin çapsız yöneticilerinin yarımyamalak bıraktıkları işlerden biri… Bu daha birinci problem, asıl sorun ön ödemeli kalorimetre kullananlarda, onda tahsilat önden olduğu için birim fiyatı neye göre belirleyecek site yönetimi ? çok alsa bütçe şişer, hakkaniyetten sapar, az alsa bütçe dağılır, batak oluşur…. doğalgazda kademeli fiyat, madem ki ülkede merkezi sistem yapımıyla alakalı bir teşvik ve zorunluluk var, bu tarz yerlerde tüm fiyat kademe 1’den olmalıdır.

    1. tesisat

      Merhaba, önemli ve yerinde tespitleriniz için teşekkür ederiz.

      BOTAŞ’ın uygulama esaslarının 10. maddesine göre kademe hesabı site genelinde değil, merkezi sistem aboneliği üzerinden yapılıyor. Dolayısıyla blokların ayrı doğalgaz abonelikleri varsa her blok kendi tüketimi ve hane sayısına göre değerlendiriliyor. Bu da aynı site içerisinde farklı kademelerden fiyatlandırma yapılmasına ve sizin belirttiğiniz gibi tüketimi daha düşük olan bir dairenin daha yüksek birim maliyetle karşılaşmasına neden olabiliyor. Site genelinde ortak tarife uygulanması öneriniz bu açıdan hakkaniyet bakımından değerlendirilmeli; ancak mevcut düzenlemede böyle bir uygulama öngörülmüyor.

      Ön ödemeli kalorimetrelerle ilgili tespitiniz de haklı bir işletme sorununa işaret ediyor. Ay başında tahsil edilen tutarla ay sonunda merkezi sistemin gerçek doğalgaz maliyeti farklılaşabiliyor. Bu farkın nasıl mahsuplaştırılacağı, mevcut düzenlemede yeterince açıklığa kavuşturulmuş değil. Dolayısıyla kademeli tarifenin çok bloklu siteler ve ön ödemeli ısı ölçüm sistemleri açısından ayrıca ele alınması gerektiği görüşünüze katılıyoruz.

Yorum Yap