Ekonomizer; buhar kazanlarında baca gazı ile atmosfere atılan atık ısıyı geri kazanarak besi suyunu ön ısıtmaya yarayan bir ısı değiştiricisidir.
Temel amacı:
- Baca gazı sıcaklığını düşürmek
- Kazan verimini artırmak
- Yakıt tüketimini azaltmak
- İşletme maliyetlerini düşürmek
Uygun tasarlanmış bir ekonomizer sistemi ile kazan veriminde %5 ila %10 arasında artış sağlamak mümkündür.
Ekonomizer Tasarruf Hesabı – Uygulamalı Örnek
Saatte 6 ton/h (10 bar) buhar üreten bir kazan için örnek hesap yapalım.
Sistem Verileri
- Buhar üretimi: 6 ton/h
- Baca gazı debisi (K): 5430,30 Nm³/h
- Baca gazı giriş sıcaklığı: 240 °C
- Baca gazı çıkış sıcaklığı (ekonomizer sonrası): 130 °C
Sıcaklık farkı (Δt):
Δt=240−130=110°C
Ortalama özgül ısı (Cp): 0,34 kcal/Nm³°C
Ekonomizerde Geri Kazanılan Isı Hesabı
Formül: Q=K×Δt×Cp
Değerleri yerine koyarsak:
Q=5430,30×110×0,34
Q=203.095kcal/h
Yani ekonomizer sayesinde saatte 203.095 kcal ısı geri kazanılmaktadır.
Yakıt Tasarrufu Hesabı (Doğalgaz)
Bu ısıyı üretmek için kazanda yakılması gereken doğalgaz miktarını hesaplayalım.
Veriler:
Q = 203.095 kcal/h
Kazan verimi (η) = %90
Doğalgaz alt ısıl değeri (Hu) = 8250 kcal/Nm³
Formül:
B=Q / (Hu×η)
B=203095 / (8250×0,90) =27,35Nm³/h
Ekonomizer sayesinde saatte 27,35 Nm³ doğalgaz tasarrufu sağlanmaktadır.
Yıllık Doğalgaz Tasarrufu
Günlük çalışma süresi: 16 saat
Yıllık çalışma süresi: 300 gün
27,35×16×300 = 131.280Nm³/yıl
Yıllık doğalgaz tasarrufu: 131.280 Nm³
Yıllık Maliyet Avantajı
Doğalgaz birim fiyatı: 16 TL/Nm³ (örnek kabul)
131.280×16 = 2.100.480TL/yıl
Yıllık yaklaşık tasarruf: 2.100.480 TL
Sonuç: Ekonomizer Yatırımı Mantıklı mı?
Bu örnekten görüldüğü gibi:
- Baca gazı sıcaklığının 240°C’den 130°C’ye düşürülmesi
- %5–10 verim artışı
- 6 ton/h kapasiteli bir kazan için yılda 2 milyon TL’nin üzerinde tasarruf
Orta ve yüksek kapasiteli buhar kazanlarında ekonomizer uygulaması, yatırım geri dönüş süresi kısa olan, teknik olarak rasyonel bir enerji verimliliği çözümüdür. Endüstriyel tesislerde artan enerji maliyetleri dikkate alındığında, baca gazı ısı geri kazanımı artık bir opsiyon değil, mühendislik gerekliliğidir.
Kaynak: Sayegrup
