Sıcak Sulu Kömür Yakıtlı Kazanların Patlaması

24

Kömür yakan sıcak sulu kalorifer kazanlarının çoğunda yanma olayı baştan sona insan kontrolünde gelişir. Kömürlü kazanlarda basınç ve sıcaklık gibi büyüklüklerin kontrol edilebilmesi ancak gözle mümkündür. Kömürlü bir kalorifer kazanının patlamasına yol açan uygulama ve işletme hataları aşağıda sıralanmıştır:

a) Sıcak Su Gidiş ve Sıcak Su Dönüş Vanalarının Kapalı Unutulması Hali:

Bu durumda kalorifer kazanı yakılmaya devam edilirse, kazan suyu ısınarak genleşir. Yükselen kazan suyu sıcaklığının karşılığı olan kaynama basıncı, kazan içindeki statik basınca ulaştığında buhar oluşur ve emniyet boruları aracılığıyla sistem dışına atılır. Eğer emniyet boruları, küçük kesitte seçilmiş veya üzerine vana takılmış ise oluşan buhar tahliye edilemez.

Böylece kazanın atmosferle olan doğrudan bağlantısı kesilerek iç basıncı sürekli yükselir. Çelik saçtan mamül kazanlarda basınç, kazanın dayanım sınırını aştığında kazan patlar.

Kazan Patlaması

b) Elektrik Kesilmelerinde By – Pass Hattının Açılmaması Hali:

Bilindiği gibi sıcak sulu ısıtma tesisatlarında gidiş – dönüş kolektörleri ile bu kolektörlerden uygun olanının üzerinde biri yedek iki pompa ve kömürlü kazanlarda yapılması zorunlu by – pass hattı bulunmaktadır.

Sirkülasyon pompaları bir ay biri, bir ay diğeri çalışacak şekilde işletilmelidir. Elektrik kesilmesi halinde sıcak su sirkülasyonu durup, kazan yanması devam edeceğinden yapılacak işlemler çok önemlidir. Bu durumda kaloriferci by – pass vanasını açıp, kazan hava klapelerini kapatmalıdır.

c) Kazanın Suyunun Aşırı Miktarda Eksilmesi Veya Kazanın Susuz Bırakılması Hali:

Bazı uygulamalarda kalorifer kazanını besleme vanası, doğrudan şehir şebeke tesisatına bağlanmaktadır.
Besleme vanasının bozulması ya da açık bırakılması sonucunda şehir şebekesinde suların kesilmesiyle birlikte kalorifer tesisatındaki su, şehir şebeke tesisatına kaçabilecek ve kazandaki su tükenecektir.

Kazanın susuz kalması sonucunda kazan ısıtıcı yüzey cidar sıcaklıkları yaklaşık 900 ºC’ a ulaşacaktır. Bu durumda şehir şebeke suyunun tekrar gelmesi ile kazanın kızgın yüzeylerine temas eden su, çok kısa sürede buharlaşarak kazan iç basınç dayanım sınırının üzerine çıkacak ve kazan patlayacaktır.
Bunu önleminin yolu şehir şebeke tesisatından kazana direkt bağlantı yapmamaktır. Hortum kullanarak besleme yapmak en doğru çözümdür.

Uygulamada işletme personelinin kullanım amacıyla kazandan sıcak su aldıkları veya dikkatsizlikleri nedeniyle kazana besleme yapmadıkları da görülmektedir.

Sıcak Sulu Kazan Patlaması

d) Kullanılan Besi Suyunun Aşırı Kireçli Olması Hali:

Kazanların iç cidarlarına aşırı kireç birikmesi, kazan veriminin düşmesine ve özellikle yanma odası kısmındaki malzemenin aşırı derecede kızarmasına neden olacaktır.

Aşırı kızarma sonucu malzeme, dökme dilimli kazanlarda çatlayacak, fakat çelik kazanlarda ise patlamalara yol açacaktır.
Literatürlerde kazan besi suyunun ideal olarak 0,2 Fransız sertliği derecesinde olması gerektiği bildirildiğinden, suy aşırı kireçli yörelerde su yumuşatma cihazlarının kullanılması zorunludur. Genelde kazanlara sık sık su doldurup boşaltılması kireç oluşmasına neden olan en büyük etkenlerden biridir.
Gücenilir sistemler olarak bilinen sıcak sulu kalorifer tesisatlarında yapılan teknik uygulama hatalarının yanı sıra işletmede oluşacak hatalar tesisatın tüm güvenliğini kaybettirmektedir.

Can ve mal kaybına neden olan böyle üzücü durumlara meydan verilmemesi için; teknik uygulamanın kontrolünün yanı sıra işletme ile uğraşan personelin bir eğitim programından geçirilmesi şarttır.

Paket Tip Kazanların Kullanıldığı Tesislerde İşletmede Dikkat Edilecek Konular :

1) Kazan sıcak iken tesisata su doldurmayınız.
2) Tesisata su doldururken, denge deposu seviye göstergesindeki su seviyesi 1/ 2 oranını aşmamalıdır.
3) Tesisatın havası alınırken ve kazana su doldururken brülörü ve pompayı çalıştırmayınız.
4) Denge deposu seviye göstergesinde su görüldüğü sürece su ilavesi yapmaya gerek yoktur.
5) Yakıt deposunda yakıt seviyesi 1/ 3 oranına inince yakıt besleyiniz.
6) Kazan işletme ve bakım talimatnamesine göre bakım ve revizyon yapınız.

Kaynak: Isısan, Kalorifer Tesisatı

24 Yorumlar

  1. sıcaklık arttığında neler yapılması gerektiği anlatılmamış.
    sıcaklık 100 dereceyi geçince neler yapılmalı anlatılmamış.

    • Veysel Bey merhaba,
      Bilgilendirme için teşekkür ederiz.
      Herhangi bir sebeple aşırı ısınmış (90°C’ın üzeri) kazanı soğutmak için su beslemesi yapılmamalıdır.Soğuk su beslemesi kazan sıcaklığı 40 °C’ın altına düştüğünde yapılabilir. Patlamaya sebep olabilir. Aşırı ısınmış bir kazana en doğru müdahale yanan kömürü kazan dışına almaktır. Yanmayı kazan içerisinde söndürme çabaları (yanan kömürün üzerine kum toprak ve su atmak) tehlikelidir.

    • Kazan fan ve kömür veren redüktör sistemini devre dışı bırakarak devir daim pompalarının 2sinide çalıştıracak ve cehennemlikteki ateşi kazanın dışına alacaksın birde imbisat deposunda KAP’a aç vana olmaması gerekiyor varsa oda açılacak ondan sonra emniyet li bir şekilde kazan soğumaya bırakın

  2. Kat kaloriferi kullanıyorum gece elektrik gitmesi durumunda ben uyku halinde elektrk gittğini farkedemzsem sobanın hararet yapması durumunda bi sorun oluşurmu? Tahliye borusundan kaynayan su çıkışı patlamayı engellermi? Antifiriz dolumuda yapıldı 1yıl önce.

    • Merhaba,
      Elektrik kesilmesi halinde sıcak su sirkülasyonu durup, kazan yanması devam edeceğinden yapılacak işlemler çok önemlidir. Bu durumda kaloriferci by – pass vanasını açıp, kazan hava klapelerini kapatmalıdır. Açık genleşme deposu uygun kapasitede olmalı ve doğru montaj yapılmalıdır. Eğer bireysel kullanıcı iseniz kendiniz bu işlemi yapmalı veya otomatik bu işlemi gerçekleştiren kazan kullanmalısınız.

  3. öncelikle çok teşekkür ederiz. ısıtma problemimizi salağa anlatır biçimde anlatarak çözdünüz. kazan koymaya ikna olduk. bizim için bir muammaydı. klima mı koysak, soba mı koysak diye düşüne düşüne birbirimize girdik. doğalgaz da yok zaten dükkanda. mesarifsiz bir çözüm. iyi günler.

    • Ahmet Bey merhaba,

      Kazan ilk yakıldığında oluşan su (yoğuşma) dumanla birlikte ziftlenmeye sebep olur. Ziftlenme temizlenmezse kazanda sağırlaşma olur. Verim ve kapasite düşer. Ziftlenmeyi azaltmak için ilk devreye almada kazan gür ve güçlü yakılmalıdır. Kazanın 45°C altında çalışmasından dolayı ziftlenme oluşabilmektedir.

      Ayrıca kazan ya da yakıt haznesi (bunker) içine kesinlikle plastik türevi atıklar atmayın. Bacanın ısınmamış olmasından da kaynaklanabilir, bacanın herhangi bir yerinden delik, çatlak olmadığını kontrol edin. Yine de yetmiyorsa bacacınıza danışın. Bacanızı izole ettirin.

    • merhaba,
      sorunuz bana tekstil işletmelerinde sikca kullanılan yağ kazanı ile ilgi li olarak firmanın zamanla çalıştıktan sonra yanma hücresinde ve duman nın geçtiği yerleri ısı iltimine mani olan depozitlerin tamizliği için % 10 luk çözelti ile yıkanmasını belli sure beklenmesini tavsiye ettiğini kullanma talimatlarında baca sıcaklığı na karşı bir tetbir alındığını biliyorum,daha sonra kazan 50-60 c yakılarak ziflenmeyı yandığı veya boru yüzeylerinden temizlendiğini gördüm.ancak bu işlemin piyasadaki profosyonel kişilerce yapılmasını önemle belirtmeliyim,aynı işlemi şaç ile imalat yapan firmalarnında ürünün temizliğinde kimyasal maddelerle temizlemektetedir.
      bu kadarbilgi paylaşımından size aşağıdaki tavsiyelerde bulunmak isterim.
      1-kazanı devreye alırken kısa zamanda kazanın rejim sıcaklığına gelmesi en önemli şarttır.işin olmazıdır.kazan büyük olmuş ,küçük olmuş önemli değildir.kullanım şartları geçerlidir.
      2-kazanınızın kullanma talimatına uygun kullanın,aynen otmobilinize nasıl bakıyorsanız,kazanada daha itina göstermelisiniz.
      3-yazımda ziflenmeyi gidermek için bahsettiğm metotu profesyonel gurupların yapmasını önemle rica ederim.
      saygılarmla 07 /12/ 2018

  4. kazanın sikülasyon pompasını devreye alan ısı sensörünün temas ettiği teri iyice temizleyin boruya sıkıcz temas etmelir,ayrıca kontrolcihazınızı testen geçiririnizveya ölçme uçundaki sıvı kaçmış olalibilir.diğer bir ihtıma boru iç yüzeyi kireç kaplamış olabilir.

    • Merhaba, Kazanı yüksek basınca karşı korumak amacıyla tesisata mutlaka kazan kapasitesi
      ve basıncına uygun emniyet ventili kullanınız. Emniyet ventili, dönüş hattında
      veya direk kazan üzerinde olmalıdır. Ayrıca sistemde hava var mı kontrol ediniz.

      • merhaba,
        kömürlü kat kalorferleri umumiyetle elektrik kesildiği zaman mudahale edecek kimse olmadığı zaman aslında kazan suyu miktarıda göz önüne alınırsa kullanma talimatı gereği hızla müdahale edilmesi şart çünküsistemin açık genleşme kabı olmasına rağmen bence aşağıda sıralayacağım tehlikelere maruz kalması işten bile değildir.
        1-tesisat boruları pp-3 borudan yapılması deforme ve patlama riski taşıyamacağını söyleyemeyiz.evin içindede meydana gelebilicek hasarlarda çabasıdır
        2-tesisatın yapımında siyah tesisat borusu kullanılması,ön görülemiyen risklere karşı işin sigortası gibi görünüyor.
        3-yanmanın devam etmesi sonunda stoker sistemindede hasar meydana getirmesi mümkündür.bence alt ısıl değeri yüksek bitümlü taşkömüründe risk daha yüksektir.
        4-bu yüzden kömürlü kat kalorifer sistemlerin kurulmasında ve ısıtıcı bileşenlerin şeçiminde yukarda izah etmeye çalıştığım riskler işin görünmeyen tarafını tam aydınlatamıyor ama,sadece ışık tutmaya yaracak önemli postilatlar gibi düşünülmelidir.
        saygılarımla .08 / 12 / 2018

    • merhaba,
      Kat kaloriferin deki manometrenin göstergesinin yükselmesinin sebebinin sorulduğu soru dikkatimi çekti. aslında ,bizler uzaktan çözüm üretmeye kalkarken sistem elemanlarının da kontrol edildiğini düşünsek bile ,sistemin üzerinde kömür kullanan sistemlerde piyasada açık genleşme kabı yerine kapalı genleşme kaplarını kullanmalarını anlayamıyorum. çünkü elektrik kesilmesinde gelebilecek sistem hasarlarını,hele,hele civarda müdahale edecek eleman yoksa: bile bile zararlara,hata can güvenliğini en başta düşünmemizin önemini ifade ederim,teknik arkadaşlarımında dikkatini çekmek istedim.sitemizde çıkan makaleleri okurken şahsen verdiğim önem sebebiyle daha dikkatli okuyorum,çünkü kazan patlamaları ile ilgili olarak gazetelerde,TV-haber bültenlerin patlaması sonucu mal ve acı can kayıplarını dinlemediğimiz gün olmuyor.sonrada işin üzüntülü cezai – hukuki yoluda cabası. temelini teşkil eden basınç yükselmesinde,.kapalı genleşme kabı kullanılan sistemlerde ,kabın membranının da zamanla hasara uğrayabileceğini düşünerekten sistemi devreye alırken sistem basıncının aynı olup olmadığının kontrolü elzemdir .anormal durumda ise ısıtma bileşenleride kontrol tabiki şarttır. Borulrın sızıntısı,panel ısıtıcıları delinmesi radyatör muslukları, şiber vanalar hep suyun sızdığı yerler olduğunu unutmamalıyız.keza kömürdeki kükürt yüzdesi ilk ateşlemede hatalı şekilde harlı alevle kömürün yakılmaması kazan ısıtma yüzeylerinde sülfürik asit korozyonu sonucu ısıtma yüzeylerinde delinmelere ,dolayısıyla su kaybının sebeblerinden biri olabilir veya kazanın kaynak yerlerindeki çatlaklarda benzer hatalara sebep olacaktır. saygılarımla. 09 / 12 / 2018

  5. Merhaba 45 binlik ummak kazanım var fan çalıştığında petekler ısınıyor fan durunca soğuyor arka pompanın üzerinde ışık yanıyor önceden yanmıyordu sebebi ne olabilir ısı sensörünün olduğu yeride temizledim derece okumuyor diye onun yanında yine panodan gelen çubuk gibi bisi var acaba ondanmi zorun nerden çıktığını anlamadım.

    • Recep Bey merhaba,
      Pompa yetkili servisi ile görüşmenizde fayda var arıza ışığı yanıyor olabilir. Klemens kabloları, termik vs. sorunu var mı kontrol ettirmenizde fayda bulunmaktadır.

    • Merhabalar,
      Katı yakıtlı kazanlarının tamamında bu tarz riskler oluşmakta olup yukarıda belirtilen önlemleri almanız tesisatınızı buna göre düzenlemeniz gerekmektedir.

Yorum Yazın

Lütfen yorumunuzu yazınız
Lütfen adınızı giriniz.