TS EN 1264-2/3 Standart Hesabı, üretici test tablolarına değil, doğrudan boru aralığı (T), boru çapı/malzemesi, şap kalınlığı/iletkenliği ve döşeme kaplamasının sayısal ısıl direncine (Rλ,B) dayalı parametrik hesap yöntemini uygular.
Sistem Gidiş Sıcaklığı Otomatik Hesaplanır: Bu hesapta gidiş/dönüş su sıcaklığını siz seçmezsiniz. TS EN 1264-3 standardı, sistemin ortak gidiş sıcaklığını (ϑV,des) bir girdi değil, bir sonuç olarak tanımlar: siz sadece izin verilen azami sıcaklık düşümünü (σ, aşağıda) belirlersiniz; gidiş sıcaklığı, girdiğiniz boru aralığı/malzeme/döşeme seçimleri ve mahallerin ısı kaybından standardın kendi yöntemiyle (Md.4.1.3.3) otomatik hesaplanır ve sonuç ekranının en üstünde gösterilir.
Bu hesap yalnızca Tip A/C/H/I/J (boru şap içinde) sistemlerini kapsar. Boru basınç kaybı hesaplanmaz, sadece EN 1264-3 Md.4.1.3.1'deki 350 mbar sınırına dair pratik bir devre-boyu uyarısı verilir.
TS 1264 Yerden Isıtma Hesabı Hesaplama Metodolojisi
| Alan | Anlamı ve Nasıl Doldurulur |
|---|---|
| Tasarım Sıcaklık Düşümü σ (K) | Sistemin gidiş suyu ile dönüş suyu arasındaki HEDEF sıcaklık farkı (ϑV−ϑR). Standart bu farkın ≤5K olmasını önerir — daha büyük fark, döşemede bölgesel sıcaklık dengesizliğine (bir kısmı çok sıcak, bir kısmı soğuk) yol açar. Genelde 5K bırakmanız yeterlidir, özel bir sebebiniz yoksa değiştirmeyin. |
| Pratik Azami Devre Boyu (m) | Kolektörden çıkıp AYNI kolektöre geri dönen tek bir borunun (devrenin/hattın) izin verilen azami toplam boyu. Bu değer sadece "kaç devreye/gruba bölünmeli" önerisi içindir — standart gerçek basınç kaybını hesaplamaz (bkz. üstteki kapsam notu), bu yüzden nihai devre sayısını ayrı bir hidrolik hesapla teyit edin. Tipik değer: 80-120m (16mm boru için). |
| Boru Malzemesi (Tüm Sistem) | Projede genelde TEK bir boru markası/tipi kullanılır, bu yüzden bu ayar mahal bazlı değil, tüm sistem için TEKTİR. Listede sadece yerden ısıtma devrelerinde gerçekten kullanılan malzemeler var (PE-X/PE-RT, PB/PP) — çelik/bakır boru şap içine gömülü, eklemsiz döşenmesi gereken bu tür devrelerde pratikte kullanılmadığı için listede yoktur. Mahaller arasında sadece boru ÇAPI (D) değişebilir (mahal satırından girilir). |
| Modülasyon Alanı (m²) | Borunun GERÇEKTEN döşendiği net alan — klozet, küvet, dolap gibi boru döşenmeyen yerler DÜŞÜLEREK girilir (odanın toplam alanı değil). Hesap bu alanı kullanır (q = Isı Kaybı / Modülasyon Alanı). Örnek: banyonun toplam alanı 6m² ama sabit tesisat yüzünden borulanabilir alan 4,5m² ise, buraya 4,5 girin. |
| Boru Aralığı T | Döşenen borular arasındaki mesafedir (mm) — ne kadar sık döşenirse (küçük T) o kadar yüksek ısıl güç elde edilir. Listeden seçin. Aynı mahali farklı boru aralıklarıyla bölmek isterseniz (örn. Salon'un pencere önü 5m²'lik kısmı sık — 100mm, kalan 25m²'lik kısmı seyrek — 150mm): aynı Mahal No ile 2 ayrı satır (Hat) açın, her Hat'a kendi Modülasyon Alanını (5 ve 25 m²) ve o bölgeye düşen Isı Kaybı payını (toplam ısı kaybını alana orantılı bölüştürerek) girin. |
| Boru Dış Çapı D | Borunun DIŞ çapıdır (mm) — iç çap değil. PE-X/PE-RT/PB borularda piyasa anma ölçüsü doğrudan dış çapa eşittir (örn. "16mm boru" gerçekten 16mm dış çaplıdır), bu yüzden ayrı bir dönüşüm tablosuna gerek yoktur. Mahalden mahale farklı çap kullanılabileceği için satır bazlıdır. |
| Alt Kat Ortam Sıcaklığı ϑu (°C) | ϑu, bu mahalin ALTINDAKİ mekanın sıcaklığıdır — örneğin zemin kat döşemesi altında bodrum, açık alan veya ısıtılmayan bir garaj varsa oranın sıcaklığı. Sadece AŞAĞI yönlü ısı kaybını hesaplamak için kullanılır; sistemin gidiş/dönüş su sıcaklığıyla bir ilgisi yoktur. Altında ısıtılan başka bir mahal/kat varsa, oda sıcaklığıyla aynı bırakabilirsiniz (varsayılan budur). |
| Sistem Gidiş Sıcaklığı (ϑV,des) Nasıl Belirlenir? | TS EN 1264-3 standardı, sistemin ortak gidiş sıcaklığını bir GİRDİ değil, bir SONUÇ olarak tanımlar: en yüksek ısı ihtiyacına sahip mahal esas alınarak, girdiğiniz boru aralığı/malzeme/döşeme seçimleri ve mahallerin ısı kaybından otomatik hesaplanır ve sonuç ekranının en üstünde "Sistem Tasarım Gidiş Sıcaklığı" olarak gösterilir. |
| "Banyo?" İşareti Ne İşe Yarar? | Yukarıdaki maddede anlatılan referans mahal (sistemin ortak gidiş sıcaklığını belirleyen, en yüksek ısı ihtiyacına sahip mahal) seçilirken, TS EN 1264-3 Md.4.1.3.3 gereği banyolar bu seçime dahil edilmez — çünkü banyoda daha yüksek yüzey sıcaklığına (dolayısıyla daha yüksek ısıl güce) standart olarak izin verilir, bu da banyoyu yapay şekilde "en kritik mahal" gibi gösterip sistemin geri kalanı için gereğinden yüksek bir gidiş sıcaklığı hesaplanmasına yol açabilir. Bir mahal banyo ise bu kutuyu işaretleyin; işaretlenen mahal yine normal şekilde ısıtılır ve hesaplanır (sonuç tablosunda "(Banyo)" etiketiyle görünür), sadece referans mahal olarak seçilmez. İşaretlemezseniz o mahal de referans adayı olarak değerlendirilir (küçük/soğuk bir ev ofis, WC gibi banyo olmayan mahaller için işaretlemeyin). |
| Yalıtım Rλ,ins | Döşeme altındaki ısı yalıtım levhasının (XPS/EPS) ısıl direnci — aşağı yönlü ısı kaybını sınırlar. Listeden yaklaşık kalınlığınızı seçin (sayısal değer otomatik dolar), yalıtım levhanızın ambalajında yazan gerçek R-değerini biliyorsanız elle düzeltin. |
| Şap Üstü (su) | Su/sıcaklıkla bir ilgisi yoktur — standardın kendi sembolü "sᵤ"nün kısaltmasıdır. Borunun EN ÜST noktası ile şap yüzeyi (döşeme kaplaması başlangıcı) arasındaki mesafedir, yani borunun üzerini örten şap kalınlığıdır (mm). Toplam şap kalınlığı değildir — sadece borunun üstünde kalan kısımdır. Tipik değer 45mm'dir (standart bu değeri referans alır). Döşeme yapısı mahalden mahale değişebileceği için (ör. bir mahalde ince, diğerinde kalın şap dökülmüş olabilir) her satırda ayrı ayrı girilir. |
| Şap Malzemesi (λE) ve Kaplama (Rλ,B) | Mahalden mahale değişebilir, bu yüzden satır bazlıdır. Listeden malzeme seçince sayısal değerler otomatik dolar, isterseniz elle değiştirebilirsiniz. |
TS EN 1264-2/3 Standart Hesap Metodu — Formül Referansı
| Parametre | Formül | Standart Referansı |
|---|---|---|
| Log-ortalama sıcaklık farkı ΔϑH | ΔϑH=(ϑV−ϑR)/ln[(ϑV−ϑi)/(ϑR−ϑi)] | EN 1264-2:2021 Form.(1) |
| Karakteristik eğri | q = KH·ΔϑH | EN 1264-2:2021 Form.(2)/(5) |
| Eşdeğer ısı geçiş katsayısı KH (Tip A/C/H/I/J) | KH = B·aT^mT·au^mu·aD^mD·aB ; aB=[1/α+su,0/λu,0]/[1/α+su,0/λE+Rλ,B] | EN 1264-2:2021 Form.(4)/(9), Tablo A.1-A.3 |
| Boru malzemesi düzeltmesi | 1/B = 1/B0 + (T/2π)·[(1/λR)ln(da/di) − (1/λR0)ln(da0/di0)] | EN 1264-2:2021 Form.(26) |
| Sınır (limit) eğrisi | ΔϑH,G = φ·(BG/KH)^(1/(1−nG)) ; φ=[(ϑF,max−ϑi)/9]^1,1 (KH, aB hariç hesaplanır; T>375mm için Form.22-24 fG düzeltmesi uygulanır) | EN 1264-2:2021 Form.(19)-(24), Tablo A.4-A.7, A.19 |
| Aşağı ısı kaybı | qU = q·(Ro/Ru) + (ϑi−ϑu)/Ru ; Ro=1/α+Rλ,B+su/λE | EN 1264-2:2021 Form.(29)-(30) / EN 1264-3:2021 Form.(13)-(15) |
| Tasarım gidiş sıcaklığı farkı | ΔϑV,des = ΔϑH,des + σ²/(12ΔϑH,des) + σ/2 | EN 1264-3:2021 Form.(8)/(9) |
| Diğer mahaller için σⱼ | Form.(9) ilişkisinin σⱼ için ikinci derece kökü | EN 1264-3:2021 Form.(10)/(11) ile matematiksel olarak tutarlı |
| Tasarım debisi | mH = AF·[q·(1+Ro/Ru)+(ϑi−ϑu)/Ru] / (cW·σ) | EN 1264-3:2021 Form.(13) |
Bu modül, "Pratik Yerden Isıtma Hesabı" aracının aksine üretici modülasyon tablolarına dayanmaz; tüm hesap TS EN 1264-2:2021 ve TS EN 1264-3:2021'in Tip A/C/H/I/J sistemler için verdiği parametrik yöntemle yürütülür. Enterpolasyonlar standardın öngördüğü doğal kübik spline yöntemiyle yapılır.