Pnömatik hava tüketimi hesabı, silindir/aktüatörlerin geometrik süpürme hacmi ile çalışma basıncına dayalı sıkıştırma oranını (Boyle Yasası: p×V=sabit) çarparak, çevrim başına tüketilen FAD (serbest hava, 1,00 bar(a)/20°C — ISO 1217/Atlas Copco referansı) hacmini doğrudan hesaplar. Bu, katalog değeri gerektirmeyen, tamamen deterministik/fiziksel bir hesap yöntemidir.
⚠️ Döner Aktüatörler İstisnadır: İç kanat/piston geometrisi markaya göre çok değiştiğinden evrensel bir formül yoktur; üreticinin kendi kataloğundaki "çevrim başına tüketim" değeri kullanılır. Bu değerin serbest hava mı yoksa sıkıştırılmış iç hacim mi olduğunu aşağıdan seçebilirsiniz.
Bu hesabın çıktısı demand (talep) çıktısıdır, kompresör kapasitesi değildir. Nihai kompresör kapasitesi; bu iki hesabın demand çıktıları, kaçak payı, gelecek kapasite payı ve kompresör kapasite kontrol tipi (Start/Stop, Load/Unload, Modulation, VSD) birlikte değerlendirilerek Basınçlı Hava Sistem Tasarımı hesabında belirlenir.
Pnömatik Hava Tüketimi Hesaplama Metodu
| Parametre | Açıklama / Formül |
|---|---|
| Sıkıştırma Oranı (Boyle Yasası) | r = (P_barg + P_atm) / P_atm (temel gaz fiziği: p×V=sabit) |
| Kör Kapak Tarafı Alanı | A1 = (π/4) × D² |
| Mil Tarafı Alanı | A2 = (π/4) × (D² − d²) (Rodless: A2 = A1) |
| Çevrim Başına Sıkıştırılmış Hacim | V1 = A1×L, V2 = A2×L (mm³ → L: /1.000.000) |
| Çevrim Başına Serbest Hava Hacmi | Tek Etkili: V_çevrim = V1(veya V2)×r; Çift Etkili/Rodless: V_çevrim=(V1+V2)×r; Döner: üretici kataloğu ± r |
| Nominal / Ortalama / Maks. Anlık Debi | Q_nominal = V_çevrim × Çevrim/dk × Adet × 60/1000 (m³/sa); Ortalama=Nominal×ÇS%; Maks=Nominal×Diversite% |
| Bu Hesabın Demand Çıktısı | Q_demand = Toplam Maks. Anlık × (1 + Emniyet%/100) kompresör kapasitesi değildir, Sistem Tasarımı hesabına girdi olarak aktarılır. |
Silindir tablosunda "Yön" alanı yalnızca Tek Etkili tip seçildiğinde aktiftir (diğerlerinde otomatik pasif/devre dışı); "Mil Çapı" alanı Rodless tipinde pasif olur çünkü rodless silindirlerde mil gövdeden geçmediği için her iki taraf da tam kesit kabul edilir. Döner aktüatör tablosunda "Katalog Ref. Basınç" yalnızca "Sıkıştırılmış İç Hacim" seçildiğinde aktiftir.
Bu hesap yöntemi, silindir/aktüatör geometrisinden ve çalışma basıncından yola çıkarak Boyle Yasası ile doğrudan serbest hava hacmini hesaplar; Basınçlı Hava Debi Hesabı'ndaki gibi ayrı bir "actual → FAD" çevrim adımına ihtiyaç yoktur. (Döner aktüatörde katalog değeri "Serbest Hava" seçilirse üreticinin bu değeri hangi referans sıcaklık/basınçta verdiği kontrol edilmelidir; katalogların çoğu bunu netleştirmez.)
Kapsam Notu: Diversite ve emniyet payı mantığı Basınçlı Hava Debi Hesabı ile birebir aynıdır. Bu hesabın demand çıktısı, Basınçlı Hava Debi Hesabı'nın demand çıktısıyla aynı FAD tabandadır; ikisi de tek başına kompresör kapasitesi değildir. Nihai kompresör kapasitesi; bu iki hesabın demand çıktıları toplamı, kaçak payı, gelecek kapasite payı ve kompresör kapasite kontrol tipi (Start/Stop, Load/Unload, Modulation, VSD CAGI Ch.2) birlikte Basınçlı Hava Sistem Tasarımı hesabında belirlenmelidir.