Medikal Hava / Cerrahi Hava Kompresör Sistemi Tasarımı, Medikal Gaz Debi Hesabı'ndan gelen tasarım debisine göre kompresör kapasitesini, receiver hacmini ve zorunlu hava kalitesi/filtrasyon spesifikasyonunu belirler. Yöntem HTM 02-01 Part A'nın Chapter 7'sine (Medical compressed air systems) ve Chapter 8'ine (Surgical air systems) dayanır.
Görev ayrımı: Bu modülün ana kaynağı Part A Chapter 2 Table 10'dur (genel kompresör oranları). Cerrahi hava için ayrıca Chapter 8 §8.9'daki debiye bağlı özel vessel/kompresör tablosu ayrı bir bölümde gösterilir — bu tablo Table 10'dan daha ayrıntılıdır. Part B (Operasyonel Yönetim) bu modülde kullanılmaz; o belge bakım/işletme/izin (permit-to-work) süreçlerini kapsar, boyutlandırma formülü içermez.
⚠️ Kritik Uyarı: Bu hesap hayati önem taşıyan hastane sistemleri içindir. Sonuçlar mutlaka yetkili bir medikal gaz mühendisi tarafından doğrulanmalıdır. Bu modül motor gücünü hesaplamaz bunun yerine, üreticinin verdiği güç değerini HTM'in minimum verim şartına (5 m³/kWh) göre doğrular.
Medikal Hava / Cerrahi Hava Kompresör Sistemi Hesaplama Metodu
| Parametre | Açıklama / Formül |
|---|---|
| Kompresör Kapasitesi (Table 10) | Medikal Hava Duplex/Triplex=%100, Quadruplex=%50; Cerrahi Hava Simplex/Duplex=1/3 (tümü tasarım debisinin oranı olarak) |
| Cerrahi Hava Vessel/Kompresör (§8.9) | Debi bandına göre değişir. Table 10'dan daha ayrıntılı, çelişkide bu esas alınır |
| Receiver Hacmi (Table 10 genel) | Medikal Hava: V = %50 × Tasarım Debisi; Cerrahi Hava: V = 2 × Tasarım Debisi (ikisi de 1 dakikalık FAD hacmi olarak) |
| Çift Receiver Eşiği | Tasarım debisi > 500 L/dk ise izolasyon vanalı 2 receiver zorunlu |
| Minimum Verim | ≥ 5 m³/kWh (hem %100 hem %10 yükte); %0 yükte güç tüketimi %100 yükteki değerin %1'inden az olmalı |
| Su İçeriği | ≤ 67 vpm (atmosferik dew point −46°C) sadece desiccant kurutucu ile ulaşılabilir |
| Yağ İçeriği | ≤ 0,1 mg/m³ |
Kompresör kapasite oranları ve receiver formülü, sanayi tipi basınçlı hava tesisatı hesaplarımızda kullandığımız yaklaşımlardan tamamen farklıdır. HTM 02-01 Table 10, kompresör sayısına göre doğrudan sabit bir oran verir: Medikal Hava'da Duplex (2) ve Triplex (3) her ikisinde de kompresör başına %100 (üçlüde de tam yedeklilik sağlanır), Quadruplex'te (4) %50. Cerrahi Hava'da ise iki farklı kaynak mevcuttur: genel Table 10 kuralı (Simplex/Duplex'te kompresör başına 1/3) ve Chapter 8'e özel §8.9 tablosu (tasarım debisine göre değişen, daha ayrıntılı vessel/kompresör oranları). İkisi çelişirse §8.9 esas alınmalıdır; bu modül artık her ikisini de ayrı ayrı gösterir.
Bu modül motor gücünü hesaplamaz, sadece üreticinin belirttiği gücü HTM'in minimum verim şartına göre doğrular, çünkü kaynak belgede rakım/basınca göre bhp tayin eden bir tablo bulunmamaktadır; bunun yerine performans, kurulum sonrası test edilir (§7.22.e).
Kapsam Notu: Filtrasyon/kurutma sırası ve hava kalitesi limitleri sabit ve zorunludur (tasarım tercihi değildir); her bir bileşen spesifikasyonu (5µm emiş, 1µm/DOP%0,03 toz filtresi, duplex aktif karbon, duplex bakteri filtresi %99,9999/DOP%0,0001, non-relieving duplex regülatör) HTM'in kendi bağlayıcı minimum şartıdır (§7.29, 7.42, 7.44-7.46) — bu modül bunları hesaplamaz, doğrudan kaynak belgeden bilgi olarak sunar; gösterilen 9 adımlık SIRA ise genel/tipik pratiktir. Kesin ekipman seçimi üretici kataloğu ve devreye alma testleriyle doğrulanmalıdır.
Devreye Alma / Kalite Doğrulama Kriterleri (Hesap Dışı, Zorunlu Terminal Testleri)
Aşağıdaki değerler bu modülün "hesapladığı" bir çıktı değildir, girilen debiden bağımsız, HTM 02-01 Part A §15 (Validation and verification) ve ISO 7396-1 §12.6.11/12.6.12'de tanımlı, kompresörle üretilen medikal/cerrahi hava için devreye alma (commissioning) sırasında ölçülüp doğrulanması zorunlu sabit kalite limitleridir. Referans olması için burada listelenmiştir.
| Parametre | Zorunlu Sınır | Kaynak |
|---|---|---|
| Karbonmonoksit (CO) | ≤ 5 ml/m³ (5 ppm v/v) | HTM §15 Table 29/30; ISO 7396-1 §5.5.2.1 |
| Karbondioksit (CO₂) | ≤ 500 ml/m³ (medikal hava) | HTM §15 Table 29/30; ISO 7396-1 §5.5.2.1 |
| Kükürtdioksit (SO₂) | ≤ 1 ml/m³ | HTM §15 Table 29/30; ISO 7396-1 §5.5.2.1 |
| Azot oksitleri (NO + NO₂) | ≤ 2 ml/m³ | HTM §15 Table 29/30; ISO 7396-1 §5.5.2.1 |
| Su buharı (nem) | ≤ 67 vpm (atmosferik dew point ≤ −46°C) | HTM §7.32; ISO 7396-1 §5.5.2.1 |
| Yağ (toplam — sıvı+aerosol+buhar) | ≤ 0,1 mg/m³ | HTM §7.33; ISO 7396-1 §5.5.2.1 |
| Partikül Kirliliği | ISO 8573-1:2010 Tablo 2, Sınıf 2 (0,1-0,5µm <400.000/m³; 0,5-1,0µm <6.000/m³; 1,0-5,0µm <100/m³) | ISO 7396-1 §5.5.2.2 |
Bu testler, HTM §15.6.11-15.6.14 ve ISO 7396-1 §12.6.11-12.6.14'te tanımlanan devreye alma prosedürünün parçasıdır ve her üç ayda bir (rutin kalite kontrol) tekrarlanmalıdır (HTM §2.12, §15.108). Ölçüm, plant test noktasında ve gerekirse en uzak terminal ünitede yapılır.