Medikal gaz debi hesabı, hastanenin farklı bölümlerindeki (koğuş, ameliyathane, yoğun bakım, doğumhane vb.) terminal ünite sayısına göre her gaz sistemi için diversifiye (eşzamanlılık düzeltmeli) debiyi hesaplar. Yöntem, İngiltere NHS'in hastane medikal gaz tesisatı tasarım rehberi HTM 02-01 Part A'nın "Gas flow" bölümündeki formüllere dayanır — bu formüller "ilk kullanım noktası tam debi, sonrakiler kademeli azalan oranda" mantığıyla (fixture-unit benzeri) çalışır.
⚠️ Kritik Uyarı: Bu hesaplar hayati önem taşıyan hastane sistemleri içindir. Sonuçlar mutlaka yetkili bir medikal gaz mühendisi tarafından kontrol edilmeli ve projenizde geçerli olan resmi standart/yönetmelikle (HTM 02-01, ISO 7396-1, ülkenizin sağlık bakanlığı yönetmeliği vb.) doğrulanmalıdır. "Medikal Hava" gaz tipinin Doğumhane bölümünde bir satır, kaynak belgedeki bir metin çıkarım belirsizliği nedeniyle yorumlanarak eklenmiştir (bkz. ilgili satırın bilgi ikonu).
🔴 AGS ve Medikal Vakum ayrımı: ISO 7396-1 §5.7.13 ve HTM 02-01 Appendix L gereği, medikal vakum sistemi AGS (anestezi gazı tahliye) tahrik kaynağı olarak kullanılamaz. AGS debisi bu hesapta ayrı bir gaz sistemi olarak tutulur ve Medikal Vakum Sistemi Tasarımı hesabına kesinlikle dahil edilmemelidir; AGS ayrı özel pompa gerektirir. AGS satırlarında "Ek Değer (V)" alanına yalnızca 80 veya 130 girilebilir (HTM §4.75, §10.16), başka bir değer girilirse o satır otomatik reddedilir.
Her gaz sistemi ayrı bir fiziksel hat gerektirdiğinden, sonuçlar gaz tipine göre ayrı ayrı toplanır, tek bir toplam debi verilmez.
Medikal Gaz Debi Hesaplama Metodu
| Formül Tipi | Açıklama |
|---|---|
| Standart | Q = A + (n−1) × B / C (A: ilk terminal tasarım debisi, B/C: her ek terminal için kademeli artış oranı) |
| Sabit | Q = A ("no additional flow" — mahal sayısından bağımsız, ek terminal eşzamanlı kullanım varsayılmaz) |
| Çarpımsal | Q = katsayı × n (örn. CPAP ventilasyonu: %75 yük faktörü × yatak sayısı) |
| Departman | Qd = Qw × [1 + (nW−1)/2] (Qw: en büyük koğuşun hesaplanmış debisi, nW: koğuş sayısı) |
| AGS | Q = V + (n−1) × V / C (V: yalnızca 80 veya 130 L/dk — HTM §4.75/§10.16, serbest değer kabul edilmez) |
Bu hesap yöntemi, hastane medikal gaz tesisatı tasarımında uluslararası kabul gören bir referans olan HTM 02-01 Part A'nın (İngiltere NHS) "Gas flow" bölümündeki diversifiye debi formüllerine dayanır. Yöntem, tesisat mühendisliğindeki "fixture unit" (armatür birimi) yaklaşımına benzer: ilk kullanım noktası tam tasarım debisinde hesaba katılır, sonraki her ek nokta için eşzamanlı kullanım olasılığı azaldığından kademeli/azalan bir artış uygulanır.
Departman (Qd) formülü iki aşamalıdır: önce en büyük koğuşun kendi debisi (Qw) "Standart" formülle hesaplanır, sonra bu değer, departmandaki toplam koğuş sayısına (nW) göre Departman formülüyle büyütülür. Bu nedenle Departman satırında "Ek Değer" alanına önceki adımda bulduğunuz Qw değerini girmeniz gerekir.
AGS satırları: "Ek Değer (V)" alanı artık yalnızca 80 veya 130 kabul eder (açılır öneri listesi eklendi); farklı bir değer girilirse o satır otomatik reddedilir ve nedeni sonuç ekranında gösterilir (HTM §4.75, §10.16). AGS debisi hiçbir zaman Medikal Vakum hesabına dahil edilmemelidir (ISO 7396-1 §5.7.13, HTM Appendix L) — AGS ayrı, özel bir pompa sistemi gerektirir.
Kapsam Notu: Bu hesap yalnızca debi belirler; boru boyutlandırma (Medikal Gaz Boru Hattı Hesabı), kompresör/vakum pompası seçimi (ilgili sistem tasarımı hesapları) ayrı hesaplardır. Terminal ünite sayısı, AVSU ve alarm panel adetleri için kaynak belgenin Tablo 11'i (mahal tipine göre önerilen terminal/AVSU sayısı — çok geniş kapsamlı, ~80 satır) ayrı bir modül olarak planlanmaktadır; şu an bu hesapta yer almaz.