Medikal gaz boru hattı hesabı, Medikal Gaz Debi Hesabı'ndan gelen diversifiye debiye göre bakır boru hattı segmentlerinin basınç kaybını hesaplar. Yöntem, HTM 02-01 Part A'nın Appendix G'sindeki resmi ölçekleme denklemine dayanır:

Dallı Ağ (Topoloji) Desteği: Kümülatif basınç kaybıher segmentin "Üst Segment" alanıyla belirtilen (veya otomatik tespit edilen) ebeveyni üzerinden zincirlenerek hesaplanır. Böylece ana hat + birden fazla kat kolonu gibi dallı sistemlerde her dalın kendi kaynak→terminal güzergâhı ayrı ayrı ve doğru şekilde HTM §4.10'daki %5 sınırına göre kontrol edilir. Tek hat / seri bağlantı giren kullanıcılar için "Üst Segment" boş bırakılabilir; bu durumda program aynı sınıftaki bir önceki segmenti otomatik ebeveyn kabul eder ve eski (basit) davranışla aynı sonucu verir.

⚠️ Kritik Uyarı: Bu hesap hayati önem taşıyan hastane sistemleri içindir. Boru malzemesi bakır (BS EN 1057 R250) varsayılmıştır. Armatür eşdeğer uzunlukları (Table A6) yalnızca 76mm'ye kadar ve yalnızca bakır için mevcuttur; 108mm çap ile ABS/PVC vakum armatürleri. Sonuçlar mutlaka yetkili bir medikal gaz mühendisi tarafından doğrulanmalıdır.

Seg.	Hat Adı	Basınç Sınıfı	Üst Segment (dallanma)	Boru Dış Çapı (mm)	Boru Uzunluğu (m)	Vana (top)	T-Düz (adet)	T-Dallı (adet)	90° Dirsek (adet)	Debi (L/dk)	Sil
1

Not: "Üst Segment" alanı, bu segmentin hangi segmentin devamı olduğunu (dallanma noktasını) belirtir. Boş bırakılırsa aynı basınç sınıfındaki bir önceki segment otomatik seçilir (tek/seri hat). Yeni bir dal (örn. farklı bir kata giden kolon) ana hattan ayrılıyorsa, o dalın ilk segmentinde "Üst Segment" olarak ana hattın ilgili segmentini seçin. 108mm çapta armatür eşdeğer uzunluk verisi HTM Table A6'da bulunmadığından, bu çapta armatür girilen segmentler hesaba hiç katılmaz (sonuç ekranında ayrıca listelenir).

Medikal Gaz Boru Hattı Hesaplama Metodu

Parametre	Açıklama / Formül
Ölçekleme Denklemi	Δp = (L_gerçek/L_ref) × (Q/Q_ref)² × ΔP_ref
Eşdeğer Uzunluk	L_gerçek = L_boru + Σ(armatür adedi × Table A6 eşdeğer uzunluğu); 108mm'de armatür girilirse segment reddedilir
400 kPa Referans	L_ref = 15 m, ΔP_ref = 21 kPa (boru çapına göre Q_ref değişir) — bu SADECE ölçekleme referansıdır, limit değildir
700 kPa Referans	L_ref = 15 m, ΔP_ref = 34 kPa
Vakum Referans	L_ref = 8 m, ΔP_ref = 6,5 kPa
Kümülatif Basınç Kaybı (YENİ)	Her segment kendi "Üst Segment"inin kümülatif değerine eklenir (zincirleme); her sınıf için her terminal dalı ayrı raporlanır — düz toplama DEĞİL
Maksimum İzin Verilen Kayıp (asıl limit)	Her dal için kaynak/plant'tan o dalın terminaline kadar TOPLAM (kümülatif) %5 — §4.10, Fig.6 (400/700 kPa sistemleri için)

Bu hesap yöntemi, HTM 02-01 Part A'nın Appendix G'sindeki resmi ölçekleme denklemine dayanır ve kaynak belgedeki çalışılmış örnekle (15mm boru, 12m uzunluk, 800 L/dk debi → 21,3 kPa kayıp; 22mm'ye büyütülünce 2,8 kPa) doğrulanmıştır. Denklem, basınç kaybının uzunlukla doğrusal, debiyle karesel orantılı olduğu prensibine dayanır (türbülanslı akış); bu nedenle tek bir doğrulanmış referans noktası, tüm ara değerler için geçerlidir. Tüm referans noktaları (12-108mm arası, üç basınç sınıfı) kaynak Table A2/A3/A5 ile birebir karşılaştırılıp doğrulanmıştır.

Önemli netleştirme: Ölçekleme formülündeki ΔP_ref (21/34/6,5 kPa) yalnızca HTM'in kendi referans tablosunda yayınlanan bir sütun değeridir, segment başına bir "izin verilen azami kayıp" DEĞİLDİR. Asıl basınç bütçesi kontrolü, kaynak/plant'tan her bir terminale kadar olan güzergâhtaki TÜM segmentlerin (aynı basınç sınıfı için, aynı dal üzerinde) kümülatif toplamının nominal hat basıncının (400/700 kPa) %5'ini aşmamasıdır (§4.10).

Boru malzemesi bakırdır (BS EN 1057 R250). Her basınç sınıfı (400 kPa, 700 kPa, Vakum) kendi kümülatif ağacını ayrı taşır çünkü fiziksel olarak ayrı hatlardır.

Kapsam Notu: Vakum satırlarına AGS debisini eklemeyin, AGS ayrı bir sistemdir. Armatür eşdeğer uzunlukları Table A6'dan otomatik hesaplanır (12-76mm bakır); 108mm çapta armatür girilen segmentler artık Leq=0 varsayılarak sessizce hesaplanmaz, tamamen reddedilip ayrıca listelenir.