Jeneratör güç hesabı, elektrik kesintilerinde devreye girecek yedek güç kaynağının doğru kapasitede seçilmesi için yapılır. Yetersiz kapasiteli bir jeneratör motor yol alma anında devre dışı kalır; aşırı kapasiteli seçim ise gereksiz maliyet yaratır.
Hesapta iki kritik durum değerlendirilir: sürekli çalışma gücü ve motor yol alma anı gücü. Direkt yol verilen motorlar yol alma anında nominal güçlerinin 3–6 katı akım çeker. Bu araç IEC 60034 ve ISO 8528 standartlarına göre minimum ve önerilen (%20 rezervli) jeneratör kapasitesini kW ve kVA cinsinden hesaplar.
Jeneratör Güç Hesap Metodu
| Eş Zamanlı Aktif Güç: | Paktif = Σ(Paktif) × kes |
| Eş Zamanlı Motor Gücü: | Pmotor = Σ(Pmotor) × kes |
| Sürekli Toplam Güç: | Psürekli = Paktif + Pmotor |
| Motor Yol Alma Gücü: | Pyol alma = Pmotor × kyol |
| Yol Alma Anı Güç: | Pyol alma anı = Paktif + Pyol alma |
| Gerekli Jeneratör Gücü: | Pjeneratör = max(Psürekli, Pyol alma anı) |
| Görünür Güç (KVA): | S = Pjeneratör / cosφ (cosφ = 0.8) |
| Önerilen Kapasite: | Pönerilen = Pjeneratör × 1.2 |
Semboller:
| P | Aktif güç (W veya kW) |
| S | Görünür güç (VA veya kVA) |
| kes | Eş zamanlılık faktörü (0.1 - 1.0) |
| kyol | Motor yol alma faktörü (1.5 - 6.0) |
| cosφ | Güç faktörü (0.8 standart) |
| Σ | Toplam (kurulu güç) |
Motor Yol Alma Faktörleri (TS EN 60034, IEC 60034-12):
| 1.3 - 1.6x | Slipring (bilezikli) rotorlu motorlar |
| 1.7 - 2.0x | Yıldız-üçgen (Y-Δ) yol verme |
| 2.5 - 4.0x | Yumuşak yol verme (soft starter) |
| 4.0 - 6.0x | Direkt yol verme (DOL) |
| 6.0 - 8.0x | Yüksek atalet yüklü motorlar (kompresör, pompa) |
Eş Zamanlılık Faktörü Önerileri:
| 0.4 - 0.5 | Konut - Normal kullanım |
| 0.6 - 0.7 | Konut - Yoğun kullanım, küçük işyeri |
| 0.7 - 0.8 | Ofis, dükkan, atölye |
| 0.8 - 0.9 | Endüstriyel tesis, sürekli üretim |
| 1.0 | Kritik sistemler (tüm yükler eş zamanlı) |
Hesaplama Mantığı:
Jeneratör güç hesabında iki kritik durum değerlendirilir:
- Sürekli çalışma: Tüm yüklerin normal çalışma durumu (aktif + motor güçleri)
- Motor yol alma anı: Motorların devreye giriş anında çektikleri yüksek akım
Jeneratör bu iki durumun maksimumunu karşılayacak kapasitede seçilmelidir. Motor yol alma akımı nominal akımın 3-8 katı olabilir ve bu ani durum jeneratör kapasitesini belirler.
Önemli Mühendislik Notları:
- Güvenlik rezervi: %20-30 güç rezervi mutlaka bırakılmalıdır (IEC 60034-1)
- Motor yol alma: En büyük motor veya eş zamanlı yol alan motor grubu dikkate alınır
- Güç faktörü: Jeneratörler için cosφ = 0.8 (endüktif yükler için), aktif yükler için ≈1.0
- Yükseklik düzeltmesi: 1000m üzeri her 100m için %1 güç azaltması uygulanır
- Sıcaklık düzeltmesi: 40°C üzeri her 5°C için %1 güç azaltması uygulanır
- Harmonikler: Elektronik yükler için harmonik filtresi gerekebilir (THD < %5)
- 1 kVA ≈ 0.8 kW (cosφ = 0.8 için dönüşüm)
İlgili Standartlar:
- TS EN 60034-1: Döner elektrik makineleri - Genel kurallar
- IEC 60034-12: Döner elektrik makineleri - Motorların yol alma performansı
- IEEE 446: Acil ve yedek güç sistemleri
- ISO 8528: Jeneratör setleri - Gereksinimler ve performans