Taze Hava ve Egzoz Debisi Hesabı, seçilen bina tipine göre ilgili standardın mahal listesini kullanarak gerekli taze hava ve egzoz debilerini hesaplar. Genel binalar için ASHRAE 62.1, sağlık tesisleri için ise ASHRAE 170 esas alınır. Bir hesapta yalnızca tek standardın mahalleri kullanılabilir; farklı bina tipleri için ayrı hesap oluşturulabilir.
Hesapta Ventilation Rate Procedure (VRP) / ACH tabloları (isteğe bağlı CO₂ Talep Kontrollü Havalandırma - DCV) ile Indoor Air Quality Procedure (IAQP) (ASHRAE 62.1 §6.3) yöntemleri desteklenmektedir. Kullanıcı, projeye uygun hesap yöntemini seçerek havalandırma hesabını gerçekleştirebilir.
Hesap sonucunda mahal ve sistem bazında gerekli taze hava debisi, egzoz debisi ve toplam havalandırma ihtiyacı belirlenerek havalandırma sistemi tasarımı için gerekli temel veriler elde edilir.
Taze Hava ve Egzost Debisi Hesaplama Metodu
| ASHRAE 62.1 – Taze Hava (VRP) | Vbz = Rp×Pz + Ra×Az; Voz = Vbz/Ez (Tablo 6-1) |
| ASHRAE 62.1 – Egzost | Alan × alan-başı egzost oranı veya Ünite sayısı × ünite-başı egzost oranı (Tablo 6-2) |
| ASHRAE 170 – Dış Hava | Hacim × Minimum Dış Hava ACH (Tablo 7-1/8-1/8-2/9-1) |
| ASHRAE 170 – Toplam Havalandırma | Hacim × Minimum Toplam ACH |
| ASHRAE 170 – Egzost | = Toplam Havalandırma, yalnızca mahal negatif basınçlı veya tüm oda havası doğrudan dışarı atılıyorsa |
| ACH Yöntemi (Genel Mühendislik Pratiği) | Q [m³/h] = ACH Değeri × Hacim |
Genel Terimler
| Ünite/Armatör Sayısı | Yalnızca tuvalet, duş, banyo gibi mahallerde aktif olur. Buraya o mahaldeki tuvalet taşı / duş başlığı / lavabo gibi sıhhi tesisat armatürünün adedini girin (kişi sayısı değil). Örneğin 4 kabinli bir genel tuvalette "4" yazılır. ASHRAE 62.1 Tablo 6-2'deki egzost debisi kişi başına değil, armatür başına tanımlıdır. |
| DCV Ortalama Doluluk | Yalnızca "CO₂ Bazlı DCV Yöntemi" Aktif seçiliyken ve mahalin kişi bazlı bir taze hava bileşeni (İnsan Sayısı) varsa aktif olur. Buraya, mahalin tasarım (maksimum) kişi sayısı yerine, günün büyük bölümünde ortalama olarak bulunması beklenen gerçekçi/tipik kişi sayısını girin. Bu değer genelde tasarım kişi sayısından küçüktür (ör. 20 kişilik bir toplantı odası günün çoğunda 5-6 kişiyle kullanılıyorsa buraya 5-6 girilir). ASHRAE 62.1 §6.2.6.1'e göre CO₂ sensörlü bir kontrol sistemi bu debiyi gerçek zamanlı olarak zaten otomatik ayarlar; buradaki giriş, o sistemin sağlayacağı enerji tasarrufunu tasarım aşamasında öngörmek/karşılaştırmak içindir. |
İç Hava Kalitesi Prosedürü (IAQP) — Tablo 6-5 Referansı
IAQP yöntemini seçtiğinizde, her kirletici için yalnızca Üretim Hızı (µg/h) girersiniz — aşağıdaki limit (DL) değerleri ve karışım grupları otomatik uygulanır:
| Kirletici | Limit (DL, µg/m³) | Karışım Grubu (Tablo 6-6) |
|---|---|---|
| Asetaldehit | 140 | Üst Solunum Yolu Tahrişi, Göz Tahrişi |
| Aseton | 1200 | Üst Solunum Yolu Tahrişi, Göz Tahrişi, Merkezi Sinir Sistemi Depresyonu |
| Benzen | 3 | — |
| Diklorometan | 400 | Merkezi Sinir Sistemi Depresyonu |
| Formaldehit | 33 | Göz Tahrişi |
| Naftalin | 9 | — |
| Fenol | 10 | — |
| Tetrakloroetilen | 35 | — |
| Toluen | 300 | Göz Tahrişi |
| 1,1,1-Trikloroetan | 1000 | Merkezi Sinir Sistemi Depresyonu |
| Ksilen (toplam) | 500 | Üst Solunum Yolu Tahrişi, Göz Tahrişi, Merkezi Sinir Sistemi Depresyonu |
| Amonyak (yalnızca hayvan barındırılan mahaller) | 200 | — |
Üretim Hızı nereden gelir? Bu değer standartta verilmez; kullanılan malzemenin (mobilya, boya, yer döşemesi vb.) üretici emisyon test raporundan veya laboratuvar ölçümünden alınır, tahmini/rastgele bir sayı girilmemelidir.
Kapsam dışı: Karbon monoksit (9 ppm), Ozon (70 ppb) ve PM2.5 (12 µg/m³, yıllık ortalama) bu araca bilerek dahil edilmemiştir, ilk ikisi hacimsel (ppm/ppb) birimde olup kütle-debi mantığına doğrudan oturmuyor, PM2.5 ise yıllık ortalama bazlı olduğundan odaya özel anlık hesaba uygun değildir. Bu kirleticiler için ayrı mühendislik değerlendirmesi yapılmalıdır.
Karışım grubu mantığı (Eşitlik 6-12): Aynı mahalde aynı karışım grubundan (ör. "Merkezi Sinir Sistemi Depresyonu") birden fazla kirletici seçilirse, bu araç standardın istediği gibi o grubun oranlarını otomatik toplar (ΣGi/DLi) ve gerekli debiyi buna göre de hesaplayıp diğer adaylarla karşılaştırır, en büyüğünü esas alır. "Diğer (Özel Bileşik)" ile eklenen kirleticiler herhangi bir karışım grubuna otomatik dahil edilmez; §6.3.1 gereği bu tür bileşiklerin karışım etkisi ilgili yetkili merci onaylı ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Ventilation Rate Procedure / ACH Tabloları (+ DCV) ve IAQP yöntemlerinde geleneksel/standart-dışı hiçbir hava değişim değeri kullanılmamaktadır; tüm sonuçlar doğrudan ASHRAE 62.1-2022 veya ASHRAE 170-2025'den alınır. Bir hesap tek bir standarda göre yapılır; farklı bina tipi için Bina Tipi seçimini değiştirip ayrı bir hesap oluşturabilirsiniz.
ACH Yöntemi (Genel Mühendislik Pratiği) ayrı ve bağımsız bir üçüncü yöntemdir; yukarıdaki iki ASHRAE tabanlı yöntemle aynı hesapta karıştırılmaz.