Elektrik tesisatında gerilim düşümü hesabı, kablo kesiti seçimi ve hat uzunluğu planlamasının temelini oluşturur. Kablolar üzerinden akım geçerken iletken direnci nedeniyle gerilim kaybı oluşur; bu kayıp aşıldığında ekipmanlar yetersiz gerilimle çalışır, motor ve aydınlatma sistemlerinde arızalar başlar.
Bu hesap aracı IEC 60364 / TS HD 60364 standartlarına uygun direnç tabloları kullanarak AC tek faz, AC üç faz ve DC sistemlerde gerilim düşümünü hesaplar. Yönetmeliğe göre izin verilen limitler: aydınlatma devrelerinde %3, diğer devrelerde %5, toplam (ana dağıtım + tali) %6'dır.
Gerilim Düşümü Hesap Metodu
| AC Tek Faz Formülü: | ΔV = 2 × I × R × L × cosφ |
| AC Üç Faz Formülü: | ΔV = √3 × I × R × L × cosφ |
| DC Formülü: | ΔV = I × R × L |
| Yüzde Düşüm: | %ΔV = (ΔV / V) × 100 |
Semboller:
| ΔV | Gerilim düşümü (Volt) |
| I | Akım (Amper) |
| R | Kablo direnci (Ohm/m) |
| L | Kablo uzunluğu (metre) |
| cosφ | Güç faktörü |
| V | Nominal gerilim (Volt) |
Kabul Edilebilir Gerilim Düşümü Limitleri:
| Aydınlatma Devreleri | %3 |
| Diğer Devreler | %5 |
| Toplam (Ana Dağıtım + Tali) | %6 |
Kablo Direnç Değerleri:
Kablo direnci, iletken tipi (bakır/alüminyum), kesit, sıcaklık ve yapıya göre değişir. Hesaplamada IEC 60364 standardına uygun direnç değerleri kullanılmaktadır.
Açıklama: Gerilim düşümü hesabı, kablo kesiti seçimi ve hat uzunluğu planlaması için kritik öneme sahiptir. Aşırı gerilim düşümü, ekipman ömrünü kısaltır ve enerji verimliliğini düşürür.
Önemli Notlar:
- Bu hesaplar IEC 60364 ve TS HD 60364 standartlarına göre yapılmaktadır
- Kablo döşeme şekli (hava, toprak, kanal) akım taşıma kapasitesini etkiler
- Paralel kablo kullanımında toplam kesit artar, direnç azalır
- Yüksek sıcaklıklarda kablo direnci artar
- Motor başlangıç akımları için ayrı kontrol yapılmalıdır
- Uzun mesafeli hatlar için gerilim düşümü özellikle önemlidir