Direk yol verme (DOL) hesabı, asenkron motorların doğrudan şebekeye bağlanarak çalıştırılması için gerekli koruma ve kumanda elemanlarını belirler. Motor gücü seçilerek kablo kesiti, NH sigorta, devre kesici, kontaktör, termik röle ayarı ve motor koruma şalteri değerleri otomatik listelenir.
Kalkış akımı nominal akımın 5–7 katına ulaştığından 11 kW üzerinde yıldız-üçgen yol verme tercih edilir. DOL genellikle düşük atalet yüklü küçük motorlarda uygulanır. IEC 60947 ve TS EN 60947 serisi standartlara uygundur.
Direk Yol Verme Seçim Metodu
Temel Hesaplamalar:
| Motor Anma Akımı: | In = P / (√3 × U × cosφ × η) |
| Kontaktör Seçimi: | Ikontaktör ≥ In |
| Termik Röle Ayarı: | Itermik = (1.05 - 1.2) × In |
Semboller:
| P | Motor gücü (kW) |
| In | Nominal akım (A) |
| U | Gerilim (V) - Genellikle 400V |
| cosφ | Güç faktörü (0.8 - 0.9) |
| η | Verim (0.85 - 0.95) |
Açıklama: Direk yol verme, küçük ve orta güçlü motorlarda kullanılan basit ve ekonomik bir yol verme yöntemidir. Ancak yüksek kalkış akımları (5-7 × In) nedeniyle şebekeye etkisi dikkate alınmalıdır.
Koruma Elemanları:
- Sigorta: Kısa devre koruması
- Termik Röle: Aşırı yük koruması
- Kontaktör: Uzaktan kumanda ve açma-kapama
- Devre Kesici: Manuel izolasyon ve koruma
Seçim Kriterleri:
- Kablo Kesiti: Itaşıma ≥ In ve gerilim düşümü kontrolü
- Kontaktör: AC-3 kategorisi, motor gücüne uygun
- Termik Röle: Motor anma akımına uygun ayar aralığı
- Sigorta: gG tipi, kalkış akımını karşılayacak şekilde
Önemli Notlar:
- 11 kW üzeri motorlarda genellikle yıldız-üçgen yol verme tercih edilir
- Kalkış akımı şebeke gerilim düşümüne neden olabilir
- Motor koruma şalterleri termik röle + manyetik koruma sağlar
- Standartlar: IEC 60947, TS EN 60947 serisi