Büzüşme tankı hesabı, soğutma sisteminde su sıcaklığı düştüğünde boru hattındaki suyun büzüşmesiyle oluşan hacim değişimini karşılamak için gereken tank kapasitesini belirler. Özellikle kombine soğutma sistemlerinde şehir suyu bağlantısının olmadığı devrelerde kritiktir.
Şehir suyu sıcaklığı ve her soğutucu hattının kapasitesi girilerek büzüşen hacim, emniyet payı ve minimum tank hacmi hesaplanır. Yanlış boyutlandırma sistem basıncında düşüşe ve hava girişine yol açar.
Büzüşme Tankı Hesaplama Metodu
| Büzüşme Faktörü = (Gidiş - Şehir Su Sıcaklığı) polinom formülü ile |
| Su Hacmi = Soğutucu Kapasitesi × Soğutucu Faktörü × 0.86 / 1000 |
| Büzüşen Hacim = Su Hacmi × Büzüşme Faktörü / 100 |
| Tank Su Hacmi = Su Hacmi × 0.005 (emniyet payı) |
| Toplam Tank Hacmi = (Büzüşen Hacim + Tank Su Hacmi) / Basınç Faktörü |
Semboller:
| Statik Basınç | Sistem yüksekliği / 10 (bar) |
| Ön Gaz Basıncı | Statik basınç |
| Emniyet Ventili Basıncı | Statik Basınç + 1.5 bar |
| Sistem En Yüksek Basıncı | Emniyet basıncı sınırına göre hesaplanır |
| Basınç Faktörü | (Sistem Maks +1 - Ön Gaz Basıncı +1) / (Sistem Maks +1) |
Bu hesaplama akışı şu adımlarla işler: Önce seçilen şehir verilerinden şebeke soğuk suyu sıcaklığı alınır. Her bir soğutucu hattı için kullanıcı tarafından girilen güç ve gidiş/dönüş sıcaklık değerleri kullanılarak ilgili hattın devrede tutacağı su hacmi belirlenir. Aynı hat için sıcaklık farkına bağlı olarak hat başına göreceli büzüşme oranı bulunur; bu oran hattın çalışma sıcaklığı ile şebeke suyu sıcaklığı arasındaki farkın etkisini temsil eder. Her hattın büzüşen hacmi, hattaki su hacmi ile büzüşme oranının çarpımı olarak hesaplanır. Emniyet payı olarak ayrılan küçük bir tank su hacmi ayrıca hat bazında hesaplanır ve bunlar toplanarak sistem için toplam büzüşen hacim elde edilir.
Basınç tarafında, girilen statik yükseklik üzerinden statik basınç tahmin edilir; bu, sistemin ön gaz basıncı ve emniyet ventili ayarı için referans oluşturur. Emniyet ventili basıncı ve sistemin üst işletme basıncı dikkate alınarak bir basınç düzeltme katsayısı hesaplanır; toplam büzüşen hacim bu katsayı ile çarpılarak genleşme tankı hacmi (litre) bulunur. Çıktılar arasında hat bazlı su hacimleri, hat başına büzüşen hacim, toplam genişleyen hacim, emniyet tank suyu ve sistem düzeyinde önerilen tank hacmi ile statik ve emniyet basınçları yer alır.
Uygulamada bu hesap, malzeme genleşmesi, hat uzunlukları, sistem ön doldurma ve saha montaj toleransları gibi ek etkenlerle doğrulanmalıdır. Özellikle yüksek sıcaklık/kapasite uygulamalarında veya birden fazla bölgenin aynı tankı kullanacağı tasarımlarda, güvenlik marjı, vana/aksesuar seçimleri ve üretici tavsiyeleri dikkate alınmalıdır.