Asansör trafik hesabı, binada yeterli asansör kapasitesinin olup olmadığını iki kritere göre değerlendirir: taşıma kapasitesi (5 dakikada taşınan kişi ≥ gerekli kapasite) ve bekleme süresi (leer ≤ lzul). Konut, iş merkezi, otel, hastane ve katlı otopark gibi bina tipleri için ayrı standartlar uygulanır.
Hesaplamada bina tipi, kat adedi, kapı tipi ve kapasite girilir; kabin hızı otomatik belirlenir. Sonuç Uygun veya Uygun Değil olarak gösterilir, yetersiz sistemler için öneri sunulur.
Asansör Trafik Hesaplama Metodu
Asansör trafik hesabı, bir binadaki asansör sisteminin yeterli olup olmadığını belirlemek için yapılır. Hesaplama, bina tipine, kullanıcı sayısına ve trafik yoğunluğuna göre optimum asansör sayısı ve özelliklerini belirler.
Temel Kavramlar:
- b (Binada sürekli bulunan insan sayısı): Bina tipine göre hesaplanan toplam kullanıcı sayısı
- η (Kişi artış oranı): Ziyaretçi ve geçici kullanıcılar için eklenen oran (%25-30)
- TR (Bir sefer zamanı): Asansörün bir tam turu tamamlaması için gerekli süre
- R (5 dakikada taşınan insan): Yoğun saatlerde asansörün 5 dakikada taşıyabileceği kişi sayısı
Hesaplama Formülleri:
| H (Ortalama en yüksek dönüş katı): | H_calc(N, P) fonksiyonu ile hesaplanır |
| S (Ortalama durak adedi): | S_calc(N, P) fonksiyonu ile hesaplanır |
| TR (Bir sefer zamanı): | 2×H×tv + (S+1)×ts + 2×p×tp |
| R (Taşınan insan): | 5 × 60 × p / TR |
| leer (Bekleme süresi): | 1 / (1/TR₁ + 1/TR₂ + ...) |
Bina Türü Seçimi:
- Şartlı Kabul: Minimum gereksinimler, uzun bekleme süreleri kabul edilebilir
- Standart: Normal kullanım için önerilen değerler
- Yükseltilmiş: Yüksek konfor beklentisi, kısa bekleme süreleri
Sonuç Değerlendirmesi:
Asansör sistemi uygun kabul edilmesi için iki kriter sağlanmalıdır:
- Kapasite Kriteri: Reş ≥ b×k (Yoğun saatte yeterli taşıma kapasitesi)
- Bekleme Kriteri: leer ≤ lzul (Kabul edilebilir bekleme süresi)
Not: Bu hesaplama yoğun saat (giriş/çıkış) trafiğine göre yapılır. Özel kullanım durumları (taşınma, yangın tahliyesi vb.) için ayrı değerlendirme gerekebilir.
Kullanılan Tablolar
Tablo-1 Binada Bulunan Sürekli İnsan Sayısı
| Bina Tipi | Özellik | Katsayı |
|---|---|---|
| Konut | Her dairede ilk yatak odası | 2 |
| Diğer odaların her biri | 1 | |
| Karma Binalar (İşyeri ve Konut) | Her dairede ilk yatak odası | 2 |
| Diğer odaların her biri | 1 | |
| Çalışma alanı her 12m² si | 1 | |
| İş Merkezi (Tek Firmalı) | Çalışma alanı her 12m² si | 1 |
| Çalışma alanı her 12m² si | 1 | |
| Otel (3* ve altı) | Her yatak | 1 |
| Otel (4* ve üzeri) | Her yatak | 1 |
| Kamu Binaları | Çalışma Alanı her 12m² | 1 |
| Hastane | Her yatak | 3 |
| Poliklinik Binaları ve Yaşlı Bakım Evi | Her yatak | 3 |
| Katlı Otopark | Ticari araç adedi başına | 1.5 |
| Özel araç adedi başına | 1 | |
| * Servis asansörleri bu değerlerin dışındadır. ** Diğer bölümler ve mutfak hesabı katılmayacaktır. *** Engelliler için ayrıca hesap yapılmayacaktır. | ||
Tablo-2 Kabin Hızları
| Kategori | Durak Adedi | Hız (m/s) |
|---|---|---|
| Konut, Katlı Otopark | 2-9 Durak | 1.0 |
| 10-14 Durak | 1.6 | |
| 15-19 Durak | 2.0 | |
| 20 Durak ve Üzeri | ≥2.5 | |
| İş Merkezi, Kamu, Hastane | 2-5 Durak | 1.0 |
| 6-10 Durak | 1.6 | |
| 11-15 Durak | 2.0 | |
| 16-19 Durak | 2.5 | |
| 20 Durak ve Üzeri | >2.5 | |
| Karma Binalar, Otel | 2-6 Durak | 1.0 |
| 7-10 Durak | 1.6 | |
| 11-15 Durak | 2.0 | |
| 16-19 Durak | 2.5 | |
| 20 Durak ve Üzeri | >2.5 |
Tablo-4 Kapı Açılma ve Kapanma Zamanları
| Kapı Genişliği (mm) | Teleskopik Otomatik | Merkezden Açılan Otomatik | Kabin içi otomatik, kat kapısı çarpma | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ta[s] | tk[s] | ta[s] | tk[s] | ta[s] | tk[s] | |
| 700 | 2.50 | 3.00 | 2.00 | 2.50 | 5.00 | 5.00 |
| 800 | 2.50 | 3.00 | 2.00 | 2.50 | 5.00 | 5.00 |
| 900 | 2.50 | 3.80 | 2.30 | 2.90 | 5.00 | 5.00 |
| 1100 | 3.00 | 4.00 | 2.50 | 3.50 | 6.00 | 6.00 |
| 1300 | 3.70 | 5.00 | 2.70 | 3.70 | 6.00 | 6.00 |
Tablo-6 Tek Kat Geçme Zamanı
| Hız (m/s) | <1.0 | 1.0 | 1.6 | 2.0 | 2.5 | 3.5 | 5.0 | >5.0 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Zaman (s) | 10 | 7 | 6 | 5.7 | 5.5 | 5 | 4.5 | 4.3 |
Tablo-7 Kabin Kapasitesi
| Kapasite (kg) | 320 | 450 | 630 | 800 | 1000 | 1275 | 1600 | 2000 | 2500 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kişi Sayısı | 4 | 6 | 8 | 10 | 13 | 16 | 20 | 25 | 30 |
Tablo-8 Kişi Transfer Zamanı
| Kapı Genişliği (mm) | Transfer Zamanı (s) |
|---|---|
| <1.0 | 2.2 |
| ≥1.0 | 2.0 |
Tablo-9 Taşınacak İnsan Yüzdesi (%k)
| Bina Tipi | Şartlı Kabul (%) | Standart (%) | Yükseltilmiş (%) |
|---|---|---|---|
| Konut | 7.5 | 7.5 | 10 |
| Karma Binalar (İşyeri ve Konut) | 12 | 12 | 15 |
| İş Merkezi (Tek Firmalı) | 15 | 15 | 17 |
| İş Merkezi (Çok Firmalı) | 15 | 15 | 17 |
| Otel (3* ve altı) | 12 | 12 | 15 |
| Otel (4* ve üzeri) | 12 | 12 | 15 |
| Kamu Binaları | 15 | 15 | 20 |
| Hastane | 10 | 10 | 20 |
| Poliklinik Binaları ve Yaşlı Bakım Evi | 10 | 10 | 20 |
| Katlı Otopark | 10 | 10 | 20 |
| Yüksek yapılardaki asansörlerin hesabı için yükseltilmiş değerler seçilmelidir. | |||
Tablo-10 İzin verilen en fazla bekleme zamanı (lzul)
| Bina Tipi | Şartlı Kabul (s) | Standart (s) | Yükseltilmiş (s) |
|---|---|---|---|
| Konut | 120 | 100 | 80 |
| Karma Binalar (İşyeri ve Konut) | 60 | 50 | 30 |
| İş Merkezi (Tek Firmalı) | 60 | 50 | 40 |
| İş Merkezi (Çok Firmalı) | 50 | 40 | 30 |
| Otel (3* ve altı) | 60 | 50 | 40 |
| Otel (4* ve üzeri) | 50 | 40 | 30 |
| Kamu Binaları | 999 | 40 | 30 |
| Hastane | 999 | 40 | 30 |
| Poliklinik Binaları ve Yaşlı Bakım Evi | 60 | 50 | 40 |
| Katlı Otopark | 60 | 50 | 40 |
| Şartlı kabul sadece asansör yaptırıcısı/bina sorumlusu onayı ile Yüksek yapılardaki asansörlerin hesabı için yükseltilmiş standart seçilmelidir. | |||