YAZILARINIZI GÖNDERİNİZ

Haber, makale, firma ya da ürün incelemelerinizi bekliyoruz.

YAZARIMIZ OLUN

Düşüncelerinizi Özgürce Duyurun, Paylaşın.

Yağmur Suyu Hesabı ve Boru Seçimi

| 30 Kasım 2015

Yağmur Suyu Hesabı illere göre yağış katsayıları ve çatı yüzey alanında düşen yağmur suyu miktarına göre yapılır. Bu yazıda yağmur suyu hesabı yöntemleri, ilgili tablolar ve excel hesaplamalarına yer verilmiştir. Yağmur suyu hesabı işlemlerine geçmeden önce yağmur suyu tesisat tasarımında dikkat edilmesi gereken konulara göz atalım.

1- Yapının her balkonu için ayrı yağmur suyu kolunu ve yer süzgeci yapılmalıdır.

2- Balkon boruları, çatı sularını toplayan düşey borularla ortak olabilmektedir. Ancak Balkon ve yağmur suyu borularına eviye, lavabo vb. cihazların pis su boruları bağlanmamalıdır.

3- Zemin üzeri serbest olarak akıtılacak yağmur borularının altlarına dirsek konmalıdır.

4- Yağmur suları zemin altındaki pis su şebekesine doğrudan bağlanmamalıdır. Yağmur suları zemin üzerine akıtılabileceği gibi her borunun altına bir yağmur rögarı yapılarak, yağmur kanalizasyonuna bağlanabilir. Yağmur suyu rögarları , pis su şebekelerine bağlanması durumunda, S sifonu ile bağlantı yapılmalıdır.

5- Binanın çatı yağmur suları çatının her m² için, cm² veya lt/sn×ha cinsinde çatıya düşen yağmur suyu miktarını bilerek boru çapı hesaplanmalıdır. Şayet binada bulunan balkonlar açık ise çatı alanı hesabına dahil edilmelidir.

Yağmur Suyu Hesabı

Yağmur suyu hesabı geleneksel sistem tasarımı için uygun olup sifonik sistem tasarımı için hesaplamalar ayrı bir makalede yer verilecektir. Bu kısa özet sonrası yağmur suyu hesabı yöntemlerini inceleyelim.

Yağmur Suyu Hesabı 1. Yöntem

S=P x m²’ye düşen yağmur miktarı (cm² ) / 1 m²
P: Çatı alanı + Balkon alanı (m²)
S: Gerekli yağmur borusu alanı (cm²)

A=S/f (cm²)
A=Yağmur borusu kesiti (cm²)
f: Kullanılan yağmur borusu adedi

D=1,13x√A
D: Boru çapı (cm)

Yağmur borusu çap hesabı, yağmur boruları sayısı ve kesitleri göz önüne alınarak farklı çapta boruların kullanılması ile en uygun yağmur boruları seçilir.

Yağmur Suyu Hesabı Örnek:

İzmir ili için çatının m²’si başına 0.75 cm² düşey yağmur borusu hesaplanacaktır.
Çatı Alanı : P = 900 m2
Gerekli yağmur borusu alanı : S = 900 x 0.75 = 675 cm²
Kullanılan yağmur borusu adedi : f= 6 adet (her kolonda olduğu düşünüldü).
Yağmur borusu Kesiti : A = 675 / 6 = 112,5 cm²
Yağmur borusu Çapı : D = 11,98 cm olup Ø125 lik boru seçilmiştir.

Silindirik Boru Kesitleri:

Boru Çapı D:mm Yağmur Borusu Kesiti A:cm²
Ø 50 19,55
Ø 70 38,36
Ø 100 78,31
Ø 125 122,34
Ø 150 175,75

Yağmur Suyu Hesabı 2. Yöntem

Belirli bir yatay alana düşen yağış miktarı hesaplanması yöntemi olup 1. yöntemdeki örnek değerler dikkate alınmıştır.
Qr = A x r x φ
A = Yağış alan yatay yüzey- hektar (0,09 hektar – 900 m²)
r = yağış şiddeti L/s.hektar. ( İzmir ili için 416 L/s.hektar kabul edilmiştir. Tablo 2 den yağış miktarına bakılır.)
φ = Akma dağılma şiddeti (çatı eğimi >3 ise 1, Tablo 3 den çatı eğimine göre belirlenir.)
Qr= 0,09 x 416 x 1 = 37,44 lt/s (toplam)

Yağmur borusu adedi = 6 adet
Düşey Yağmur borusu kesiti = 37,44 / 6 = 6,24 lt/sn. (Tablo 1 Den 6,24 l/sn için uygun boru çapına bakılır.)
Düşey Yağmur borusu çapı = 125 mm olarak bulunur.

Tablo 1: Yağmur Suyu Kolon Çapları Hesabı İçin Tablo
Yağmur Debisi lt/s Yük Değeri (YD) Boru Çapı (Kolon) (mm)
1,40 45  

100

2,10 75
2,80 100
3,50 130
4,15 150  

125

4,80 175
5,50 200
6,25 235
7,00 270
7,75 300  

150

8,50 330
9,25 360
10,00 400

 

Tablo 2 : Bazı şehirlerimizde saniyede yağış miktarı (l/(s x ha))
Şehir ANA TAŞMA Şehir ANA TAŞMA
Acıpayam 230 340 Diyarbakır 189 367
Adana 407 617 Edirne 376 474
Adıyaman 457 637 Elazığ 243 277
Afyon 261 484 Erzincan 159 310
Ağrı 211 310 Erzurum 239 367
Aksaray 246 367 Eskişehir 276 450
Alanya 415 680 Fethiye 307 564
Amasya 278 500 Gaziantep 311 584
Ankara 308 400 Giresun 338 480
Antalya 551 764 Gümüşhane 259 414
Ardaşan 279 620 Hakkari 125 324
Artvin 185 380 İğdır 250 564
Aydın 202 387 İsparta 277 594
Ayvalık 346 484 İskenderun 453 617
Balıkesir 302 610 Istanbul-Florya 257 534
Bartın 289 387 Istanbul-Göztepe 299 530
Batman 174 324 Istanbul-Sarıyer 375 487
Bayburt 281 440 İzmir 416 614
Bilecik 311 430 K.Maraş 232 484
Bingöl 167 347 Karabük 223 407
Bitlis 206 334 Karaman 316 367
Bodrum 303 470 Kars 273 434
Burdur 285 547 Kastamonu 419 557
Bursa 372 757 Kayseri 244 380
Çanakkale 262 550 Kırıkkale 329 444
Çankırı 241 377 Kırklareli 375 510
Çorum 469 800 Kırşehir 386 794
Denizli 361 690 Kocaeli 408 604
Konya 249 390 Kuşadası 288 464
Kütahya 398 674 Malatya 284 567
Manisa 307 444 Mardin 500 914
Marmaris 558 624 Muğla 357 494
Muş 173 374 Nevşehir 229 334
Niğde 196 337 Ordu 328 390
Rize 445 814 Sakarya 351 560
Siirt 249 597 Sinop 307 680
Sivas 187 420 Şanlıurfa 320 460
Tekirdağ 371 524 Tokat 234 404
Trabzon 317 487 Tunceli 200 354
Uşak 264 457 Van 223 340
Yalova 506 684 Yozgat 317 500
Zonguldak 507 734

 

Tablo 3: Boşaltma Faktörü
Çatı Yüzeyi Boşaltma Faktörü ( )
Çatı eğimi > 3°, Beton Çatılar, Rampalar 1,0
Çatı eğimi < 3° 0,8
Çakıl kaplı çatılar 0,5
Yaygın çatı alanı
10 cm.kalınlıktan başlamak üzere
0,3
Yaygın çatı alanı 10 cm. kalınlığın altında 0,5

Bu bilgiler ışığında yağmur suyu hesabı ile ilgili çeşitli excel hesaplamalarını indirebilirsiniz.

Yağmur Suyu Hesabı Programları
Açıklama İndirme Linki
Yağmur Suyu Hesabı Excel Yağmur Suyu Hesabıyagmur-suyu-hesabi.xls
Yağmur Suyu Hesabı – 1 Excel Yağmur Suyu Hesabı 1yagmur-suyu-hesabi-1.xls
Yağmur Suyu Hesabı – 2 Excel Yağmur Suyu Hesabı 2yagmur-suyu-hesabi-2.xls
Yağmur Suyu Hesabı – 3 Excel Yağmur Suyu Hesabı 3yagmur-suyu-hesabi-3.xls
Yağmur Suyu Hesabı – 4 Excel Yağmur Suyu Hesabı 4yagmur-suyu-hesabi-4.xls

Kaynak:

1- MMO/Sıhhi Tesisat Proje Hazırlama Esasları

2- Tablo-2, Ömer KANTAROĞLU, Sıhhi Tesisat Teknolojisi

5 Yorum

  1. Kemal

    Kemal

    30 Kasım 2015 - 21:13

    Teşekkürler.

  2. Nadir

    Nadir

    26 Temmuz 2016 - 20:46

    Sayın yetkili

    Açıklamalarınızı çok faydalı bulduğumu belirtmek istiyorum. Aşağıdaki 2 konuda açıklama yapmanızı rica ediyorum.

    Tablo 2 deki Bazı şehirlerimizde saniyede yağış miktarı (l/(s x ha)) hangi kitaptan alındı veya hangi kurumun yayını olduğu bilgisini alabilirmiyim. MMO Sıhhi tesisat kitabında bulamadım.
    Ayrıca bu tabloda ANA ve TAŞMA kelimeleri neyi ifade ediyor ?

    Saygılarımla.

    • tesisat

      tesisat

      27 Temmuz 2016 - 10:05

      Nadir Bey merhaba,
      Tablo 2, Ömer Kantaroğlu Sıhhi Tesisat Teknolojisi kitabından alınmış olup, yeni baskı MMO Sıhhi tesisat kitabında da yer verildi diye hatırlıyorum. Bu değerler meteroloji genel müdürlüğünden alınan yıllık yağış hareketleri verileri kullanılarak hazırlanmıştır.
      Ana ve taşma kelimeleri ilgili durum ise şu şekildedir. Yatay çatı alanına düşen saniyedeki yağış miktarını bulmak için ana yağış miktarı kullanılmaktadır. Makalede verilen formülde ana yağış miktarı eklenerek, süzgeç sayısı ve yağmur borusu çapını elde edebilirsiniz.
      Taşma ise; çatı alanları yardımcı tesisat ile güçlendirilmelidir. Boşaltma ve taşma tesisatlarının drenajının yapılabilmesi için en azından o yerleşim yerinde, güvenilir olarak kabul edilebilecek yüz yıl süresince beş dakikalık yağış miktarı bilinmelidir. Taşma tesisatının boşaltma kapasitesi yüz yıllık yağış hareketleri ve çatı boşaltma sisteminin maksimum kapasitesi arasındaki farktan oluşur. Teras drenajı bulunan ve yağış sularının teras süzgeçleri dışında serbestçe akışına izin verilmeyen tüm uygulamalarda kullanılmalıdır.

  3. İftixar

    İftixar

    8 Eylül 2016 - 11:17

    Selam aleykum. Ben Azerbaycandan Azersu-dan İftixar. Yağmur suyunun kullanılması gunumuzun en fazla kullanılan konusu. Ben Baku üçn yağmur suyu hesabı yapıram. Amma boru çapı çok fazla böyük çıkır. Lütfen bana yardım yapın. Selam ve saygılarımla İftixar

    • tesisat

      tesisat

      8 Eylül 2016 - 14:48

      Aleyküm selam.
      Yağmur suyu hesabı için Bakü ilinde m² ye düşen saniyedeki yağış miktarı, ilgili binanın çatı alanı ve çatı eğimi gerekmektedir. Ayrıca çatı planı ve mimarın öngördüğü yağmur iniş sayısı da var ise daha doğru çözüme ulaşabiliriz. İlgili verileri iletişim kısmından veya yorum olarak belirtirseniz boru çaplarını hesaplayabiliriz.
      İyi Çalışmalar Dileriz.
      Saygılarımızla

Yorum Yazınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir