Türkiye’de ve Dünya Kömür Rezervleri

0

Dünya genelinde kömür rezervleri 310,5 milyar tonu (%34,8) Avrupa-Avrasya ülkelerinde, 288,3 milyar tonu (%32,3) Asya-Pasifik ülkelerinde, 245 milyar tonu (%27,5) Kuzey Amerika ülkelerinde, 33 milyar ton (%3,7) Afrika-Doğu Akdeniz ülkelerinde ve 14,6 milyar ton (%1,6) Orta ve Güney Amerika ülkelerinde bulunmaktadır.

Linyit, ısıl değeri düşük, barındırdığı kül ve nem miktarı fazla olduğu için genellikle termik santrallerde yakıt olarak kullanılan bir kömür çeşididir. Buna rağmen yerkabuğunda bolca bulunduğu için sıklıkla kullanılan bir enerji hammaddesidir. Taşkömürü ise yüksek kalorili kömürler grubundadır.

Dünya Enerji Konseyi tarafından 80 civarında ülkede bulunduğu raporlanan dünya kömür rezervlerinin en büyük kısmı (237,3 milyar ton) ABD’de yer almaktadır. ABD’yi 157 milyar ton ile Rusya Federasyonu ve 114,5 milyar ton ile Çin izlemektedir. Diğer kömür zengini ülkeler arasında; Avustralya (76,4 milyar ton), Hindistan (60,6 milyar ton), Almanya (40,5 milyar ton), Ukrayna (33,9 milyar ton), Kazakistan (33,6 milyar ton) ve Güney Afrika Cumhuriyeti (30,2 milyar ton) bulunmaktadır. Dolayısıyla, dünya kömür rezervlerinin %90’dan fazlası bu dokuz ülkenin sınırları içinde yer almaktadır.

Dünya Enerji Konseyi’nin araştırmalarına göre; dünya kanıtlanmış işletilebilir kömür rezervleri toplam 892 milyar ton büyüklüğündedir. Söz konusu rezervin; 403 milyar tonu antrasit ve bitümlü kömür, 287 milyar tonu alt bitümlü kömür ve 201 milyar tonu ise linyit kategorisindedir.Dünya 2015 yılı toplam kömür üretimi dikkate alındığında, küresel kömür rezervlerinin yaklaşık 114 yıl ömrü bulunduğu hesaplanmaktadır. Son yıllarda yürütülen ciddi kömür arama faaliyetleri sonucunda ülkemiz linyit rezervi önemli ölçüde arttırılabilmiştir. Bununla beraber, söz konusu rezervin uluslararası standartlara göre sınıflandırılmasına ve ekonomik olarak işletilebilir rezervlerimizin belirlenmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.

Ülkemiz rezerv ve üretim miktarları açısından linyitte dünya ölçeğinde orta düzeyde, taşkömüründe ise alt düzeyde değerlendirilebilir. Toplam dünya linyit/alt bitümlü kömür rezervinin yaklaşık %3,2’si ülkemizde bulunmaktadır. Bununla birlikte linyitlerimizin büyük kısmının ısıl değeri düşük olduğundan termik santrallerde kullanımı ön plana çıkmıştır.

Ülkemiz linyit rezervinin yaklaşık %46’sı Afşin-Elbistan havzasında bulunmaktadır. Ülkemizin en önemli taşkömürü rezervleri ise Zonguldak ve civarındadır. Zonguldak Havzası’ndaki toplam taşkömürü rezervi 1,30 milyar ton, buna karşılık görünür rezerv ise 506 milyon ton düzeyinde bulunmaktadır.Linyit/alt bitümlü kömür sahaları ülkemizde bütün bölgelere yayılmış olup bu sahalardaki linyit/alt bitümlü kömürün ısıl değerleri 1000-5000 kcal/kg arasında değişmektedir.

Ülkemizdeki toplam linyit/alt bitümlü kömür rezervinin yaklaşık %68’i düşük kalorili olup %23,5’i 2000-3000 kcal/kg arasında, %5,1’i 3000-4000 kcal/kg arasında, %3,4’ü 4000 kcal/kg üzerinde ısıl değerdedir.2015 yılı sonu itibariyle 126,9 Milyon Ton Eşdeğer Petrol (MTEP) olan ülkemizin toplam birincil enerji tüketiminde kömürün payı %27,3’dür. Ülkemizin 2016 sonu itibariyle kömüre dayalı santral kurulu gücü 17.316 MW olup toplam kurulu gücün %22,1’ine karşılık gelmektedir. Yerli kömüre dayalı kurulu güç 9.437 MW (%12,1) ve ithal kömüre dayalı kurulu güç ise 7.879 MW (%10) şeklindedir.

2005 yılından itibaren enerji üretiminde yerli kaynaklara önem verilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması hedefleri çerçevesinde sanayileşme ve nüfus artışına paralel olarak artan enerji talebinin karşılanması amacıyla; yeni kömür sahalarının bulunması ve bilinen sahaların geliştirilmesi çalışmalarına hız verilmiştir. Kömür aramaların sonucunda 8,3 milyar ton olan mevcut rezerve ilave olarak; 2014 yılı sonu itibarı ile 7,38 milyar ton yeni linyit rezervi tespit edilmiştir.2016 yılında kömüre dayalı santrallerden toplam 92,3 TWh elektrik üretilmiş olup toplam elektrik üretimi içerisindeki payı %33,9 düzeyindedir.2005-2015 yılları arasında yaklaşık 7,38 Milyar ton rezerv artışı sağlanmıştır. 2005 yılında 8,3 Milyar ton olan linyit rezervleri 2015 yılı sonu itibariyle 15 Milyar tonu aşmıştır.

TABLO 1: 2005-2015 Yılları Arasında Tespit Edilen Linyit Rezerv Miktarları

TÜRKİYE LİNYİT REZERVİ BÖLGELERİ Rezerv Birim
Karapınar-Ayrancı 1,832 milyar ton
Çerkezköy 0,495 milyar ton
Elbistan 0,515 milyar ton
Malatya-Yazıhan 0,017 milyar ton
Eskişehir-Alpu 1,453 milyar ton
Afyon-Dinar 0,9415 milyar ton
Vize-Pınarhisar 0,140 milyar ton
Konya-Ilgın-Merkez 0,0305 milyar ton
Amasya-Merzifon 0,0092 milyar ton
Isparta-Şarkikaraağaç 0,3067 milyar ton
Denizli-Çardak 0,0442 milyar ton
Denizli-Çivril 0,0075 milyar ton
Elbistan – Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) 1,3 milyar ton
Soma – Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) 0,205 milyar ton
Çayırhan – Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) 0,0833 milyar ton
TOPLAM 7,38 milyar ton

İthal bir kaynak olan doğal gazın elektrik üretiminde kullanılması yerine rezervleri belirlenen ve termik santral kurulabilecek özellikte olan linyit sahalarımızın hızla devreye sokulması ve mevcut santrallere yeni ünitelerin ilavesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.

2011-2016 YILLARI ENERJİ HAMMADDELERİ ÜRETİMİ
Maden Adı Üretici 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Birim
Asfaltit 572.089 649.830 648.953 336.852 837.112 1.475.101 ton
Bitümlü Şist TKİ 394.277 394.277 149.828 259.508 288.185 372.028 ton
Kömür EÜAŞ 31.455.812 24.297.709 16.011.459 18.987.907 10.855.125 13.267.974 ton
TKİ 41.530.095 36.815.592 23.257.009 22.854.114 12.432.171 24.330.886 ton
Diğer Kamu 11.245.055 1.063.927 399.816 213.501  ton
Özel Sektör 9.389.340 16.900.893 12.810.342 23.301.062 35.043.058 39.718.241 ton
Toplam 82.375.247 78.014.194 63.323.865 66.207.011 58.730.170 77.530.602 ton
Taş kömürü TTK + Rödövansçılar 2.619.247 3.235.299 2.789.338 1.916.833 2.074.049 1.496.223 ton
KÖMÜR GENEL TOPLAMI 85.960.860 82.293.600 66.911.984 68.720.204 61.929.516 80.873.954 ton

Kaynak: T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

Yorum Yazın

Lütfen yorumunuzu yazınız
Lütfen adınızı giriniz.