YAZILARINIZI GÖNDERİNİZ

Haber, makale, firma ya da ürün incelemelerinizi bekliyoruz.

YAZARIMIZ OLUN

Düşüncelerinizi Özgürce Duyurun, Paylaşın.

Radyant Isıtma ve Radyant Isıtıcı Tipleri

| 23 Ağustos 2016

Radyant ısıtma sistemleri 1950’li yıllardan beri dünyada özellikle endüstriyel ve ticari tesislerde kendisine uygulama alanı bulan, 1990’ların başından beri ülkemizde de kullanılmaktadır. Radyant ısıtma sistemlerinde prensip geleneksel ısıtma sistemlerine göre farklıdır. Geleneksel ısıtıcılarda ısı transferi “taşınım (konveksiyon)” vasıtasıyla yapılarak ortam havası belirli bir sıcaklığa getirilmek suretiyle ısıl konfor arttırılır. Buna karşın radyant ısıtıcılarda ise, ısı transferinin diğer bir tipi olan “ışınım” yaymak suretiyle cisimleri ısıtırlar. Işınım ile ısı transferi; sonlu sıcaklıktaki (0ºK üzeri) her cisim, atomlarının ya da moleküllerinin elektron yapılarındaki değişim hareketinden ötürü, elektromanyetik dalgalar yayarlar. Cismin sıcaklığının artması, atom ve moleküllerin hareketini arttırdığından elektromanyetik dalga şiddeti yani ısı ışınımı da artmaktadır Kapalı mekanlardaki uygulamalarında da öncelikle ışınım etkisi hissedilir ve bilahare mekandaki hava ısınan cisimlerden taşınım vasıtasıyla aldığı enerji ile ısınır. Bu temel prensip özellikle yüksek mekânlarda ve açık hava ısıtmasında birçok avantaj doğurmaktadır. Sıcak hava üflenerek ısıtılan yerlerde, sıcak hava, soğuk havadan daha az yoğunluğa sahip olduğundan ötürü, yükselerek ortamın tavanında birikir. Bu durumda, yükseklik arttıkça, tabandaki hava sıcaklığını arttırmak giderek zorlaşmaktadır.

Radyant ısıtıcıların çalışma prensibi oldukça basittir. Yakıcı haznenin içerisinde yanan gaz vakumlu fan yardımı ile özel kuvars kaplı borular içerisinde ısısını boruya bırakarak ilerler. Borudan yayılan ısı üzerinde bulunan reflektör yardımı ile yansıyarak zemine iletilir.

Dünya Güneş Radyant

Dünya ve Güneş ışınım yolu ile ısı transferine en güzel örnektir

Radyant Isıtıcı Tipleri

Radyant ısıtıcılar pratikte iki ana grup altında incelenebilmektedirler:

Düşük Yoğunluklu Radyant Isıtıcılar:

Radyant yüzey sıcaklığı 200 ile 815 ºC arasında olan ısıtıcılara düşük yoğunluklu Radyant ısıtıcılar denir [RG]. Bu ısıtıcıların yüzeyinden yayılan ısınımların dalga boyları 2 ile 10 mikron arasında değişebilmektedir. Çeşitli tiplerdeki borulu ısıtıcılar (gaz yakıtlı) ve evsel tip elektrikli ısıtıcılar bu kategoride yer almaktadır.

Borulu tip Radyant ısıtıcılar iki ana baslık altında incelenir:
1. Tek yakıcılı borulu
2. Çok Yakıcılı borulu

Tek Yakıcılı Borulu Radyant Isıtıcılar:

Türk Standartları Enstitüsünün TS EN 416-1 1 no’lu standardı tek yakıcılı Radyant ısıtıcı sistemlerden bahseder. Tek yakıcılı ısıtıcılar, Düz tip ve U tip olarak iki ana baslık altında toplanır. Sekil 3’de Düz tip bir vakumlu Radyant ısıtıcı görülmektedir. Brülör (1), Boru (2), Yansıtıcı Reflektör (3), ve Vakum Fanı (4) olmak üzere 4 ana parçadan oluşan bu cihazların çalışma prensibi aşağıdaki gibidir:

Düz Borulu Radyant Isıtıcı

Tek yakıcılı düz tip borulu radyant

1. Cihaz çalıştırıldığında ilk olarak vakum fanı çalışır ve Radyant boru içersindeki havayı emerek dışarı atmak suretiyle içeride vakum oluşturur.
2. Vakum seviyesi belirli bir değere ulaştığında brülörün ateşleme modülüne bağlı vakum şalteri bunu hisseder ve ateşleme devresini açar.
3. Ateşleme devresi açılınca, brülörün elektronik selenoid vanası gaz girişine müsaade eder ve aynı anda cihazın ateşleme elektrotu da çakmaya başlar.
4. Gaz hava karışım oranı uygun seviyeye geldiğinde brülörün içersinde alev oluşur. Bu alev sistemin sonundaki vakum fanı vasıtasıyla emilir.
5. Sistem dışına çıkmak için tüm Radyant boruları kat etmek zorunda olan yanmış gaz, boruları ısıtmak suretiyle soğurlar.
6. Isınan borular ışınım yaymaya başlarlar. Boruların üst yüzeyinden çıkan ışınlar ise reflektörler vasıtasıyla aşağıya yansıtılırlar.
7. Böylelikle gaz yakılarak ortaya çıkan ısı radyant boruların yaymış olduğu ısınıma dönüştürülür ve cihazın alt kısmında bulunan cisimler, insanlar, makineler, taban vs. bu sayede ısınır.

Düz tip ısıtıcılar, mekânın tümü ısıtıldığında ve cihazlar uygun şekilde yerleştirildiği takdirde homojen bir ısı dağılımına sahip olabilirler. Aslında bu durumda homojen ısı dağılımı spot ısıtma kadar önem arz etmemektedir.

Toplam kurulu güç, mekan soğukken 30 dakika içersinde konfor sıcaklığına ulaştıracak şekilde seçilmelidir. Bu dizayndaki bir sistemde ısı dağılımındaki değişiklikler rahatsız edici olmamaktadır. Bunlara ilaveten, cihazların brülör yönleri ısıyı eşit olarak dağıtacak ve ya ısı kaybının çok olduğu kapı veya pencere taraflarına denk getirildiği takdirde, ısı dağılım daha eşit gerçekleştirilmiş olur.

Düz tip radyant ısıtıcıların ısı dağılımındaki farklılıklar bu dezavantajı gideren U-tip borulu radyant ısıtıcıların geliştirilmesine sebebiyet vermiştir. U-tip ısıtıcıların temel farkı, düz tip ısıtıcılarda tek sıra olan radyant boruların bir U boru ile çift sıra haline getirilmesidir.

U Tip Borulu Radyant Isıtıcı

Örnek U tip borulu radyant

U-tip bir vakumlu borulu radyant ısıtıcıda, fan yine en son boruya bağlıdır ancak, cihaz ortadan ikiye katlı bir düz tip ısıtıcı olduğundan, en soğuk boru yüzeyi ile en sıcak boru yüzeyi yan yana gelir. Bu durum tüm ısıtıcı yüzeyi boyunca devam eder. Örneğin en sıcak boru yüzeyi 650ºC olan bir ısıtıcıda, en soğuk yüzeyi 120ºC civarındadır ve bu iki yüzey yan yanadır. Aynı ısıtıcıda 350ºC yüzey sıcaklığı olan borunun yanındaki boru ise yine 350ºC civarındadır. Bu özellik U-tip borulu radyant ısıtıcıların düz tip ısıtıcılara nazaran daha homojen bir ısı dağılımına sahip olmalarını sağlar. Dolayısıyla da U tip ısıtıcılar direkt ve lokal ısı ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilmektedirler.

Çok Yakıcılı Borulu Radyant Isıtıcılar

Türk Standartları Enstitüsünün TS EN 777-1, TS-EN 777-2, TS-EN 777-3 ve TS-EN 777-4 no’lu standartları Çok Yakıcılı Borulu Tip Radyant Isıtıcıları içerir. Bu standartlartda 4 tip çok yakıcılı radyant ısıtıcıdan bahsedilir:

D Tipi Çok yakıcılı ısıtıcı: Brülörlerde fan bulunmazken bağlı bulundukları ortak hattın sonunda bir fan bulunan ve her bir tali hatta sadece bir brülör bağlı bulunan cihazlar.

E Tipi Çok yakıcılı ısıtıcı: Her bir brülörünün kendi fanı bulunan fakat bağlı bulunduğu ortak hat üzerinde başka fan bulunmayan ve her bir tali hatta sadece bir brülör bağlı bulunan sistemler.

F tipi Çok yakıcılı ısıtıcı: Her bir brülörünün kendi fanı bulunan ve bağlı bulunduğu ortak hat üzerinde de müşterek bir fan bulunan ve her bir tali hatta sadece bir brülör bağlı bulunan sistemler.

H tipi Çok yakıcılı ısıtıcı: Aynı hat üzerinde birden fazla brülörün ortak fana sahip bir hatta bağlı bulunduğu ve her bir tali hat için iki veya daha fazla brülör kullanılan sistemler.

Çok yakıcılı sistemlerde yukarda bahsi geçen tiplere bağlı olarak, tek yakıcılı cihazlara göre bir dizi avantajı söz konusudur. Ancak verimlilik ve düşük yakıt tüketimi konusunda H tipi cihazlar ön plana çıkmaktadırlar. H tipi cihazlarda boru hattı boyunca birden fazla brülör kullanıldığı için egzoz gazı sıcaklığı sistemin verimini maksimize edecek şekilde düşürülebilmektedir. Ayrıca sık aralıklarla nispeten küçük kapasitelerdeki yakıcılar kullanılabildiğinden, ısı dağılımı da daha eşit olmaktadır.

Yüksek Yoğunluklu Radyant Isıtıcılar

Radyant yüzey sıcaklığı 815 ºC ve üzerinde olan ısıtıcılara Yüksek Yoğunluklu Radyant ısıtıcılar denir. Yüksek yoğunluklu ısıtıcıların yüzeyinden yayılan ısınların dalga boyları 1 ile 6 mikron arasındadır. Seramik plakalı ısıtıcılar (doğalgazlı), seramik plakalı bahçe, veranda ve teras ısıtıcıları ve yüksek yüzey sıcaklığına sahip, özellikle de endüstriyel tip elektrikli Radyant ısıtıcılar bu kategoride yer alırlar.

Seramik plakalı Radyant ısıtıcılar, literatürde açık alevli olarak da adlandırılabilmektedirler. Açık alev ifadesi bu cihazların ısınım yayma şeklinden ileri gelmektedir. Cihazların aşağıda tarif edildiği şekilde çalışırlar:

1. Gaz jeti bir orifis yardımıyla venturi içersine gönderilir ve Venturide basınç düşüşüne neden olur. Bu düşüş sayesinde vakum etkisi ortaya çıkar ve cihaz içersine atmosferden hava emilir.
2. Venturi yapısı gaz jetini yakacak uygun oranda hava emer şekilde dizayn edilmiştir. Bu sayede yakıt karışım odasında, ideal yanma şartlarında hava gaz karsımı elde edilir.
3. Bu karısım seramik plakalara ulaşır ve plakalar üzerindeki deliklerden geçerek dışarı çıkmaya çalışır. Tam dışarı çıktığı noktada da yanarak seramik yüzeyinde kısa bir alev oluşturur. Yani her bir delik aslında bir brülör gibi çalışır.

Seramik Plakalı Radyant

Seramik Plakalı Radyant Isıtıcı

4. Seramik yüzeyindeki kısa alev seramiğin sıcaklığını yükseltir ve dolayısıyla da kızarmasına neden olur. Kızaran seramikler Isınım yaymaya başlar ve cihazın reflektörleri sayesinde de alt seviyelere yönlendirilirler.
5. Cihaz verimini arttırmak amacıyla kimi ısıtıcılarda izolasyon ve ısıl ataleti rezerve eden çelik tel kafesler de kullanılabilmektedir.

Seramik Plakalı Radyant Isıtıcı

Seramik Plakalı Radyant

Düşük Ve Yüksek Yoğunluklu Isıtıcıların Kıyaslaması

Isınım ile yapılan ısı transferi ısınım yapılan yüzeyin sıcaklığının dördüncü kuvveti ve yüzey alanı ile doğru orantılıdır. Yani bir cismin yüzey alanı sabit tutulup yüzey sıcaklığı 2 katına çıkarıldığında o yüzeyden ısınım ile yayılan enerji tam 16 misli artmaktadır. Sıcaklığı sabit tutulup, yüzey alanı 2 misline çıkarıldığında ise ısınım şiddeti de 2 misline çıkmaktadır. Aynı kapasiteye sahip hem düşük yoğunluklu hem de yüksek yoğunluklu ısıtıcılar incelendiğinde, düşük yoğunluklu Radyant ısıtıcılar yüksek yoğunluklu cihazlara göre daha düşük yüzey sıcaklığına sahiptiler. Bu durum, birim yüzeyden yayılan ısınım enerjisinin daha düşük olması manasına gelir. Ancak düşük yoğunluklu cihazların da yüzey alanları yüksek yoğunluklu cihazlara göre çok daha fazladır. Eğer aynı kapasitedeki Düşük ve Yüksek yoğunluklu iki farklı cihaz, aynı yüksekliğe asılırsa, düşük yoğunluklu ısıtıcı enerjisini daha fazla alana yayarken, yüksek yoğunluklu ısıtıcı ise daha küçük bir alanı daha yüksek sıcaklıklara çıkarabilmektedir. Bu iki farklı özellik, farklı uygulama alanlarında ön plana çıkmaktadır. Bir mekânın tamamı ısıtılmak isteniyorsa, yani genel ısıtma yapılacak ise bu durumda, daha fazla alanı kapsayabilecek borulu Radyant ısıtıcıları seçmek daha verimli olabilmektedir. Yüksek yoğunluklu cihazlar ise “spot” ısıtma denilen, bölgesel, lokal ihtiyaçlara ve izolasyonun kötü olduğu mekanlardaki direkt ısı ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilmektedirler. Buna mukabil, cihaz kullanımları uygulamadan uygulamaya ve kullanıcının tercihine bağlı olarak değişiklik arz edebilir. Düşük yoğunluklu cihazların spot ısıtma amaçlı ve benzer şekilde yüksek yoğunluklu cihazların da genel ısıtma amaçlı kullanılması mümkündür.

Radyant Isıtıcıların Uygulama Alanları

Gaz yakıtlı radyant ısıtıcılar ilk etapta endüstriyel uygulamalar için geliştirilmiş olsalar da günümüzde değişik ihtiyaçlar için de kullanılabilmektedirler. Pratikte borulu tip ısıtıcıların 4 m’nin, açık alevli ısıtıcıların ise 5 m’nin altındaki bir yüksekliğe monte edilmeleri aşırı ısınma hissine neden olduğundan tercih edilmemektedirler.

Radyant ısıtıcılar, özellikle geleneksel metotlarla ısıtılması zor veya imkansız olan büyük ve yüksek mekânlarda, izolasyonun kötü olduğu mekânlarda, yarı açık veya dış ortam ısıtma uygulamalarında oldukça başarılı bir şekilde ısıtma yapabilmektedirler. Fabrikalar, atölyeler, servis istasyonları, ibadethaneler, stadyumlar, spor salonları, depolar, hangarlar, fuar sergi salonları, seralar, hayvan çiftlikleri bunlara örnek olarak gösterilebilir.

Radyant Isıtıcılar;

Kazan dairesi ve ekipmanları gerektirmez.
• Tavan ile zemin arasında minimum sıcaklık farkı sağlar.
• Kolay montaj düşük yatırım maliyeti kısa sürede kendini amorti eder.
• Farklı alanların farklı sıcaklıklarla ısıtılması mümkündür.
• Doğalgaz Lpg, Lng ve dizel yakıt seçenekleri ile kullanmak mümkündür.

Radyant Isıtma

Sıcak hava ve radyant ısıtıcılarla mekan ısıtılması

• Yukarıda soldaki tabloda sıcak hava ile ısıtılan alanda ısınan havanın yükselmesi ile alanda nasıl ısı kayıplarının ortaya çıktığını görebilirsiniz. Isınan hava yukarıda toplanarak ısıtılması istenen zeminden uzaklaşır.
Radyant ısıtma sisteminde sağdaki tabloda yukarıya asılan radyant ısıtma sisteminde ısının zeminde nasıl yoğunlaştığını açıkça görmek mümkündür. Isıyı direkt olarak ısıtılması istenen zemine gönderir.
• Hava sirkülasyonu olamadığından toz ve parçacık taşımaz.
• Konvansiyonel üflemeli sistemlere göre birçok avantaj getiren bu sistemler özellikle önce yatırım ve daha sonra da işletme maliyetlerinde önemli tasarruf sağlarlar. (%50 tasarruf )
• Konforlu ısıtma ile sağlıklı ortamlar sunar.
• Pratik uygulamalar göstermektedir ki, 10 m’lik bir yapıda yerden 1,8 m yükseklikteki hava sıcaklığını 18ºC’ye getirmek için hava üflemeli sistemlerde asık altı sıcaklık yaklaşık 30ºC’yi bulurken, Radyant ısıtıcıların kullanıldığı yapılarda bu sıcaklık 21ºC civarındadır.

Kaynak: İGDAŞ

Yorum Yazınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir