YAZILARINIZI GÖNDERİNİZ

Haber, makale, firma ya da ürün incelemelerinizi bekliyoruz.

YAZARIMIZ OLUN

Düşüncelerinizi Özgürce Duyurun, Paylaşın.

İklimlendirme İle İlgili Tanımlar – Termometre Sıcaklığı

| 7 Aralık 2015

Termometre sıcaklığı, mutlak nem, özgül nem, bağıl nem, duyulu ısı, gizli ısı, yoğunluk ve entalpi gibi bir çok kavram açıklanmıştır.

Kuru termometre sıcaklığı (T)

Havanın, içindeki su buharı ve radyasyonun tesiri altında kalmaksızın herhangi bir şekilde ölçülen sıcaklığa kuru termometre sıcaklığı denir. Bildiğimiz termometrelerden okunan sıcaklıktır.

Termometre Sıcaklığı

Yaş termometre sıcaklığı (Tyaş)

Belirli bir su kütlesinin doygun olmayan hava tarafından etkilendiğini varsayalım. Suyun sıcaklığı doygun olmayan havanın sıcaklığından daha büyük olursa sudan havaya ısı akımı başlar ve su yavaş yavaş buharlaşarak sıcaklığı düşer. Suyun sıcaklığı havanın sıcaklığına eşit olunca sudan havaya ısı akımı son bulur. Ancak hava doygunlaşmadığı için buharlaşma devam eder ve buharlaşmanın devam etmesi, suyun sıcaklığının havanın sıcaklığının altına düşmesine neden olur. Bu durumda havadan suya doğru bir ısı akımı başlar. Buharlaşan suyun kaybettiği ısı miktarı havadan suya iletilen ısı miktarından büyük olursa suyun sıcaklığı düşmeye devanı eder ve bir süre sonra öyle bir noktaya gelinir ki, artık buharlaşan suyun kaybettiği ısı miktarı, havadan suya iletilen ısı miktarına eşit olur. İşte bu sıcaklığa yaş termometre sıcaklığı denir.

Bu sıcaklığı ölçmek için özel termometreler kullanılır. Pratikte haznesi ıslak pamuk ile sarılmış bir termometrenin üzerinden 5 m/s hızındaki hava akımı geçirilmesi durumunda termometrenin gösterdiği sıcaklık yaş termometre sıcaklığına çok yakındır. Üzerinden hava akımı geçirilen su ancak yaş termometre sıcaklığına kadar soğutulabilir. Bu sıcaklık öyle bir sıcaklıktır ki su buharlaşmak suretiyle havayı aynı sıcaklıkta adyabatik olarak doymuş hale getirir.

Yoğuşma noktası sıcaklığı (Çiğ Noktası Sıcaklığı) (Tyoğ)

Bir nemli havanın yoğuşma noktası, su buharına doymuş hale gelene kadar soğutulması gerekli sıcaklık derecesidir. Ancak bu soğutmada havanın bileşiminin ve basıncının sabit kalması koşulu vardır. Bir başka deyişle şartları verilmiş olan bir havanın aynı barometrik şartlar altında bulunan ve aynı miktar su buharı ihtiva eden doymuş hava sıcaklığına o havanın yoğuşma noktası sıcaklığı denir. Nemli hava içindeki su buharının kısmi basıncı (PH2O) Su buharının nemli hava içindeki kısmi basıncıdır.
P=PH + PH2O PH2O=P – PH
PH : Kuru havanın kısmi basıncı
PH2O: Su buharının kısmi basıncı

Mutlak nem (dv, gr/m3)

1 m3 nemli havanın içerdiği su buharı kütlesine mutlak nem denir. Bir başka deyişle birim hacim içindeki su buharının kütlesine mutlak nem denir.
dv = mH2O / V

Mutlak nemi belirlemek için 1 m3 nemli hava, nem tutucu bir madde olan CaCl2 üzerinden geçirilir. CaCl2 nemli havanın içerdiği su buharını tutar. CaCl2’nin nemli hava geçirilmeden önceki ağırlığı ile nemli hava geçirildikten sonraki ağırlığı arasındaki fark, nemli havanın içerdiği su buharı miktarını yani mutlak nemi ifade eder.

Özgül nem (x, kgnem / kgkuru hava)

Nemli hava içindeki su buharı kütlesinin kuru hava kütlesine oranı özgül nem olarak ifade edilir. Birim ağırlıktaki kuru hava içinde bulunan su buharının ağırlığıdır.
x = mH2O / mH

Bağıl nem (φ)

Nemli havanın içindeki su buharı ağırlığının aynı şartlardaki havanın içinde bulunması mümkün olan maksimum su buharı ağırlığına oranıdır. Bir başka deyişle havanın içindeki su buharının kısmi basıncının o havanın çiğ noktasındaki nemin doyma basıncına oranıdır.
φ = mH2O / mD
φ = PH2O / PD
mH2O : Nemli hava içindeki su buharının ağırlığı, kg
mD : Havanın içinde bulunması mümkün olan maksimum su buharı ağırlığı, kg
PH2O : Herhangi bir sıcaklık ve nemdeki havanın içindeki su buharının kısmi basıncı, Pa
PD : Mevcut havadaki doyma noktasındaki (çiğ noktası) suyun kısmi basıncı, Pa

Doyma derecesi (μ)

Nemli havanın özgül neminin o havanın doymuş haldeki özgül nemine oranıdır.
μ= x / xD

Duyulur ısı

Herhangi bir cismin sıcaklığını yükseltmek için verilmesi gereken lüzumlu ısı miktarına duyulur ısı denir. Burada sıcaklık değişikliği söz konusu olduğundan, bu ısıyı duyularımızla anlayabiliriz. Herhangi bir cismin duyulur ısı miktarındaki değişme;

Kuru termometre sıcaklıklarındaki fark ile bu cisme ait ortalama özgül ısı biliniyorsa aşağıdaki şekilde tayin edilebilir.
QD = m CP (ΔT)
QD: Duyulur ısı, kcal/kg
m : Kütle, kg
CP : Ortalama özgül ısı, kcal/kg°C
ΔT : Kuru termometre sıcaklıkları farkı (°C)

Gizli Isı

Herhangi bir cismin sıcaklığı değişmeksizin faz durumunu değiştirmek için verilen veya alınan ısı miktarına gizli ısı denir. Gizli ısı sıcaklığın bir fonksiyonudur. Bir açık kapta kaynayan su, 760 mmHg basınç altında 100 °C de buharlaşmaya başlar. Bütün kaptaki su tamamen buharlaşana kadar sıcaklığı sabit ve 100 °C de kalır. Buharlaşmak için gerekli ısı ise, kabı kaynatan ısı kaynağından alınır. 1 kg suyun 100 °C de buhar olması için gerekli gizli ısı r = 538.9 kcal/kg’dir. Aynı şekilde, kaynama noktası altında normal sıcaklıklarda, hava içersinde buharlaşmada da bu ısıya ihtiyaç vardır. Mesela, yaş termometre sıcaklığının ölçümünde keçe sathından buharlaşan su, gerekli ısıyı havadan almıştır ve hava bu ısıyı vererek kendisi soğumuştur. Havanın soğutmak suretiyle verdiği duyulur ısı, suyun buharlaşması için gerekli gizli ısıya dönüşmüştür ve bu işlemde gizli ısı duyulur ısıya eşittir, dolayısıyla işlem adyabatiktir. Suyun 760 mmHg basınç altında 0 °C de buharlaşma gizli ısısı r0 = 597.2 kcal/kg’dir.

Özgül Hacim (v)

Hava ve su buharı karışımı bakımından 1 kg havanın işgal ettiği hacimdir Birimi m3 / kg’dır.

Yoğunluk (ρ)

1 m3 maddenin kütle miktarıdır. Birimi kg/m3’tür. Yoğunluk ile özgül hacim birbirlerinin tersidir (ρ=1/v).

Entalpi (h)

Hava ve nem karışımının ısıtılırken verilmesi gereken veya soğutulurken alınması gereken ısı miktarıdır (kj/kg). Gizli ve duyulur
ısıların toplamından oluşur.

İllere Göre Yaş/Kuru Termometre Sıcaklığı

Şehir Yaz Kuru T. °C Yaz Yaş T. °C Şehir Yaz Kuru T. °C Yaz Yaş T. °C
Adana 38 26 Karabük 32 25
Adıyaman 38 23 Karaman 34 21
Afyon 34 21 Kars 30 20
Ağrı 34 25 Kastamonu 34 22
Aksaray 34 20 Kayseri 36 22
Amasya 31 21 Kırıkkale 35 21
Ankara 35 20 Kırıklareli 35 24
Antalya 39 28 Kırşehir 35 21
Artvin 30 26 Kilis 39 23
Aydın 39 24 Kocaeli 36 25
Balıkesir 38 25 Konya 34 21
Bayburt 33 23 Kütahya 33 21
Bilecik 34 23 Malatya 38 21
Bingöl 33 21 Manisa 40 25
Bitlis 34 22 K.Maraş 36 22
Bolu 34 23 Mardin 38 23
Burdur 36 21 Muğla 37 22
Bursa 37 25 Muş 32 20
Çanakkale 34 25 Nevşehir 28 21
Çankırı 34 23 Niğde 34 20
Çorum 29 22 Ordu 30 23
Denizli 38 24 Osmaniye 38 26
Diyarbakır 42 23 Rize 30 26
Düzce 34 24 Sakarya 35 25
Edirne 36 25 Samsun 32 25
Elazığ 38 21 Siirt 40 23
Erzincan 36 22 Sinop 30 25
Erzurum 31 19 Sivas 33 20
Eskişehir 34 22 Şanlıurfa 43 24
Gaziantep 39 23 Tekirdağ 33 25
Giresun 29 25 Tokat 29 20
Gümüşhane 33 23 Trabzon 31 25
Hakkari 34 20 Tunceli 37 22
Hatay 37 28 Uşak 35 22
İskenderun 37 29 Van 33 20
Isparta 34 21 Yalova 33 24
İçel(Mersin) 35 29 Yozgat 32 20
İstanbul 33 24 Zonguldak 32 25
İzmir 37 24

Yorum Yazınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir