Gaz Brülörleri

0

Doğalgaz Brülörü, hava ve yakıtı kontrollü ve verimli olarak yanmayı sağlayacak karışım oluşturan cihazdır. Bu cihazların genel prensibi; esas olan yanma verimini yükselterek ideal yanma şartlarına ulaşılarak çevre kirliliğinin önlenmesi ve enerji tasarrufu sağlanmasıdır. Brülör dizaynında gerek çalışma prensibi, gerekse kontrol sisteminin vasıfları göz önüne alınarak yanma odasının özelliklerine göre tip belirlemesi yapılmalıdır.

Doğalgaz Brülörlerinin Çalışma Prensibine Göre Grupları

– Atmosferik Brülör
– Üflemeli Brülör

Atmosferik Gaz Brülörleri

Bu tip brülör; basınçlı doğalgazın bir lülede genişlemesi sırasında enjeksiyon prensibiyle çevresinden emdiği birinci (primer) havayla karışarak yanmanın sağlanması ve termik olarak oluşan ısının yükselen gazlar yerine açık olan yakıcının altından emdiği ikincil (sekonder) hava ile yanmasıdır.

Üflemeli Brülörler

Atmosferik Brülörlerde, basınçlı doğalgaz çok sayıda nozuldan içinde bulundukları hava akımına yüksek hızla püskürtülür. Hava bir fan tarafından cebri olarak temin edilir. Yüksek hızda hava ve gaz karışarak türbülatörde dönme hareketi verilerek yanma odasına gönderilir. Yanma türbülatör önünde ve yanma hücresinin içerisinde oluşur. Burada türbülatörün görevi yanma stabilesini sağlamak ve alevin geri tepmesini önlemektir. Üflemeli brülörlerde fan, hem yakma havasını sağlar, hem de yanma hücresi karşı basıncını yener. Bu sebepten dolayı bu tip brülörler her pozisyonda ısı üreticisine monte edilebilir ve çok çeşitli ısı üreticilerinde kullanılır.

Doğalgaz Brülörleri Kontrol Şekline Göre Üç Ana Gruba Ayrılır:

1 – Kapasite Kontrolüne Göre,
2 – Alev Kontrolüne Göre,
3 – Tutuşturma Yöntemine Göre Gaz Brülörleri

1. Kapasite Kontrolüne Göre Doğalgaz Brülörleri:

Kapasitenin kontrol şeklini uluslar arası standartlar belirlemiştir. Bu standartlar brülörün kapasite değerine çalışma şeklini belirler.

1.1. Tek Kademeli Doğalgaz Brülörleri

Bu tip brülörler çekilen ısıya bağlı olarak bir defa ayarlanır ve sürekli aynı miktarda yakıt yakılmasını sağlar. Brülör ON – OFF olarak çalışır. Yalnızca ilk devreye giriş bir ölçü ayarlanabilir. Max. 350 kw. kapasiteye kadar kullanılır.

1.2. İki Kademeli Doğalgaz Brülörleri:

Bu tip brülörler çekilen ısıya bağlı olarak max. ve min. Yükte çalışabilir. İlk devreye girişte min. Yükte devreye girer ve ısı ihtiyacına bağlı olarak max. yüke geçer. Bu tür brülör darbesiz devreye girer. Max. 1200 kw kapasiteye kadar kullanılabilir.

1.3. Oransal Kontrollü Brülörler:

En pahalı kontrol sistemine sahip brülörlerdir. Bu tip brülörler ısı yükünün sürekli değiştiği sanayi tesislerinde, brülör kapasitesinin değişen yüke göre ayarlamasını otomatik yapar. Bu tip brülörler max. kapasitesinin % 20’sine kadar kısabilir. Standartlar 1200 kw üzerindeki kapasiteyi zorunlu kılar.

2. Alev Kontrolüne Göre Doğalgaz Brülörleri:

Yakma sisteminin emniyeti için gerekli sistemdir. Durmaksızın çalışan brülör haricinde mutlaka kullanılmalıdır. İlk yakma veya yanmanın kesilmesi halinde sistemi emniyete alır.

2.1. Ultraviyole Kontrol Sistemi:

1000 kw üzeri brülörlerde kullanılması zorunludur.

2.2. İyonizasyon Kontrol Sistemi:

Bu tip kontrol 1000 kw kapasiteye kadar kullanılmaktadır.

2.3. Termo Elektrik Sistemi İle Kontrol:

Max. 120 kw kapasiteye kadar atmosferik brülörlerde pilot alevin kesilmediği yakıcılarda kullanılmaktadır.

2.4. Fotorezistans Kontrol Sistemi:

Işık şiddetinden etkilenir doğalgaz brülörlerinde sarı alev oluşmadığından kullanılmaz. Yalnızca katı ve sıvı yakıt brülörlerinde kullanılır.

3. Tutuşturma Yöntemine Göre Gaz Brülörleri

Gaz brülörlerinin kapasitesine ve proses durumuna bağlı olarak tutuşturma yapılabilir. Bunlar;

Meşale çubuk ile; Elle çalışan ateşleme yöntemi ile; Elle veya manyeto ile çalışan ateşleme ile pilot alevin tutuşturulması (atmosferik brülörler); Otomatik olarak çalışan trafo ve büyük kapasitede ön pilot alev ile yapılmaktadır.

Yakılan Gaz Cinsine Göre Gaz Brülörleri:

Proses uygun brülör seçiminde alternatif yakıtlar kullanılabilen brülörlerdir. Yakıt cinsinin fazlalaşması brülör maliyetini arttırır. Buna göre brülörler üç çeşittir:

1. Tek Yakıtlı Brülörler:

Bu tip gaz brülörleri yanıcı bütün gazları yakma özelliğine sahiptir. Yakma ayarı yakma havasının basınç ve debisine bağlı olarak değiştirilmektedir.

2. Çift Yakıtlı Brülörler: (gaz+sıvı; gaz +katı):

Bu tipler sıvı yakıttan küçük kapasitelerde motorin, büyük kapasitelerde fuel-oil ve katı yakıtlardan kömür veya talaş tozundan herhangi birini doğalgazla birlikte yakılacağı gibi ayrı ayrı yakılabilecek özelliktedir.

3. Çok Yakıtlı Brülörler: (gaz+sıvı+katı):

Büyük kapasiteli olan bu tiplerde doğalgaz, fuel-oil ve kömür tozu aynı anda yakılmaktadır. Prosesteki yük ayarı en kolay yanan doğalgazdan yapılmaktadır. İmal tarzına böre doğalgaz brülörleri, brülörlerin konstüriktif yapısına bağlı olarak çalışma yerlerine göre imal edilebilir. Bunlar üç grupta toplanır:

1 – Domestik Doğalgaz Brülörleri
2 – Sanayi Tip Doğalgaz Brülörleri
3 – Endüstriyel Tip Doğalgaz Proses Bekleri

Brülör Gaz Kontrol Hattı Ekipmanları:

Doğal gaz yakan cihazların (brülör, bek v.b.) önünde gerekli basıncı ayarlayan ve emniyeti sağlayan cihazlar grubuna gaz kontrol hattı adı verilir. Gaz kontrol hattında kullanılacak olan ekipmanlar yakıcının kapasitesine, brülör tipi ve şekline bağlı olarak değişiklik gösterir. Buna göre gaz kontrol hattındaki ekipmanlar belirlenirken sistemin özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır. Gaz kontrol hattı ekipmanlarının yakma sistemine uygunluğu brülör üreticisi firmanın sorumluluğundadır.

– Brülör Vanası: Servis ve emniyet amacıyla gaz açma/kapamayı temin etmek için kullanılan küresel vanadır.
– Esnek Boru (Kompansatör): Brülördeki titreşimin tesisata geçişini zayıflatmak için kullanılan ekipmandır. Üniversal tip olmalıdır.
– Gaz Basıncı Ölçme Cihazı (Manometre): Hat üzerindeki gaz basıncını ölçmek için kullanılan ekipmandır.
– Filtre: İlk otomatik ayar elemanının veya gaz basınç regülatörünün hemen önüne gaz kontrol hattı ekipmanlarını kirlilikten korumak amacı ile yerleştirilmelidir.
– Gaz Basınç Regülatörü: Gaz kontrol hattı girişindeki gaz basıncını brülör için gerekli basınca düşüren ekipmandır.
– Relief Valf (Emniyet tahliye vanası): Sistemi aşırı basınca karşı koruyan anlık basınç yükselmelerinde fazla gazı sistemden tahliye ederek regülatörün devre dışı kalmasını önleyen ekipmanlardır.
– Minimum Gaz Basınç Algılama Tertibatı (Minimum Gaz Basınç Presostatı): Regülatör çıkışındaki gaz basıncının brülörün normal çalışma basıncının altında kalması durumunda solenoid valfe kumanda ederek akışın kesilmesini sağlayan ekipmandır.
– Maksimum Gaz Basınç Algılama Tertibatı (Maximum Gaz Basınç Presostatı): Regülatör çıkışındaki gaz basıncının brülörün normal çalışma basıncının üstüne çıkması durumunda solenoid valfe kumanda ederek gaz akışını kesen ekipmandır.
– Otomatik Kapama Valfi (Solenoid Valf): Sistemin devre dışı kalması gerektiği durumlarda aldığı sinyaller doğrultusunda gaz akışını otomatik olarak kesen ve ilk çalışma esnasında sistemin emniyetli olarak devreye girmesini sağlayan ekipmanlardır.
– Sızdırmazlık Kontrol Cihazı (Valf doğrulama Sistemi): 1200 kW ve üzeri kapasiteli sistemlerde ve ayrıca kapasitelerine bakılmaksızın, kızgın yağlı, kaynar sulu, alçak ve yüksek basınçlı buharlı sistemlerde kullanılması zorunludur.
Yangın Vanası: Bulunması tavsiye edilir.

Şekil – 5: Atmosferik brülör gaz kontrol hattı ekipmanları

1- Küresel vana 2- Manometre
3- Gaz filtresi 4- Test nipeli
5- Gaz basınç regülatörü 6- Relief valf
7- Tahliye hattı (vent) 8- Presostat (Asgari gaz basınç)
9- Solenoid valf 10- Brülör

Şekil – 6: Fanlı brülör gaz kontrol hattı ekipmanları

1- Küresel vana; 2- Kompansatör;
3- Test nipeli; 4- Filtre;
5- Manometre (musluklu); 6- Gaz basınç regülatörü;
7- Relief valf; 8- Tahliye hattı (vent);
9 Presostat (Asgari gaz basınç); 10- Solenoid valf;
11- Brülör; 12- Sızdırmazlık Kontrol Cihazı;

Kaynak: İGDAŞ

Yorum Yazın

Lütfen yorumunuzu yazınız
Lütfen adınızı giriniz.